جلسه ۱۷۴: رسالت (دعای حضرت نوح بر علبه کفار)

جلسه ۱۷۴: رسالت (دعای حضرت نوح بر علبه کفار)

 

لطفا جهت جستجوی سریع در متن، از ابزار زیر استفاده کنید.

تفسیر آیاتی از سوره نوح

«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ عَلَی آلِهِ الطَّاهِرِینَ».

راجع به ذنوبی که در اثر نفهمیدن معانی آیاتی که در این‌باره نسبت به نوح (ع) داده شده است، در این موضوع مقداری صحبت می­کنیم. از جمله اعتراضاتی که کتاب الهدایة که مربوط به جمعیة المرسلین الأمریکن هست، این است که «دعا ما لا یجوز» نفرین کردن نسبت به عده­­ای که خداوند آنها را هلاک کند و نابود کند، این لایجوز است.

عرض می‌کنیم دُعاءِ علیه احیاناً یجوز است، احیاناً لا یجوز است. مردم یعنی مکلفین از چند دسته خارج نیستند؛ یا مکلفینی هستند که مؤمن هستند، چه از نسل آنها مؤمن بیاید یا کافر بیاید یا هم مؤمن بیاید و هم کافر بیاید، نسبت به این مؤمنین رجالاً ونساءً دُعاءِ عَلیه غلط است که خداوندا جان این مؤمنین را بگیر، غلط است. نسبت به مؤمنین باید دعا کرد که خداوندا به اینها عمرهای بیشتری عنایت بفرما که بهتر بتوانند تبلور ایمانی پیدا کنند و در بُعد دوم وسیع­تر بتوانند دعوت إلی الله کنند و جبران کمبودها و نقصان‌های دیگران را در جهت عقیدتی و عملی و فکریِ ایمانی بکنند. این از ضروریات است و شکی نیست. این در صورتی است که این گروه که نسبت به آنها می­خواهد دعا بشود، شخص مؤمن می­خواهد دعا کند، مخصوصاً شخص رسول که عهده­دار دعوت آنهاست إلی الله، اینها مؤمن باشند ولو درجات ایمانشان هم پایین باشد، مؤمنِ فاسق باشند.

  • قوم نوح هیچ مؤمنی نداشتند؟
  • یک چندتایی. حالا ما کلاً داریم بحث می­کنیم. هندسه دعا، یک مربعی دارد. ضلع اول هندسه دُعا له یا علیه عبارت است از اینکه کسانی که مورد دعا باشند، مؤمن باشند. ولو در أدنی درجات ایمان باشند. اگر مؤمن باشند ولو در أدنی درجات ایمان، چه نسل آنها کافر باشد کلاً، چه نسل آنها مؤمن باشد کلاً، چه بعضی مؤمن باشند و بعضی کافر باشند، دعاء علیه غلط است، حرام است، بلکه دعاء له واجب است. مؤمنین نسبت به یکدیگر باید دعای خیر کنند، اگر ایمانش کم است بالاتر رود، اگر فاسق است فسق برطرف شود، اگر عادل است ­عادل­تر گردد و همچنین. این یک بُعد. قوم نوح که اینطور نبودند تا اینکه نوح (ع) به نفع آنها دعا کند.

دسته دوم: دسته دوم دسته مقابل صددرصد هستند. اگر گروهی هستند که کافرند و معاندند به تعبیر قرآن شریف «سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ»[۱] خدا خبر داد به پیغمبر بزرگوار که این گروه خاصِ از کفار فرق نمی­کند انذار کنید یا انذار نکنید، ایمان نمی­آورند و با کفر و عناد از دنیا می­روند. اینها خودشان و همچنین نسل‌هایشان الی یوم الدین اگر کافر باشند، ظال باشند، مظل باشند، کَفّار و کُفار باشند، نسبت به اینها باید دعا کرد؟ یا باید نفرین کرد؟ قوم نوح اینطور بودند. این دو.

 سوم: اینکه کفاری هستند که کافر هم می­میرند و عناد در کفر دارند اما از نسل آنها مؤمنینی کم و یا زیاد متولد خواهد شد. اینجا نه به حساب خودِ این کفار که سواءٌ علیهم هستند و کافر و معاند می­میرند، بلکه به حساب نسل­های این­ها که در میان آنها مؤمنینی هست، شخص مکلف و شخص مؤمن، باید برای حفاظت ایمان و حفاظت مؤمنین دعا کند. اگر پدر و مادری خود کافر هستند اما انسان می­بیند که در نسل آنها مؤمنینی خواهند بود، باید دعا کند نسبت به آن نسل آینده، اما نسبت به این پدر و مادرهایی که فعلاً هستند و معاندند و کافرند و کافر و معاند می­میرند، نباید نفرین کند که خدایا اینها را نابود کن.

نمی­خواهیم بگوییم که باید دعا کند که خداوندا این­ها را نگه دار. نه، اینجا حرام است که نفرین کند که اینها از بین بروند؛ چون این نفرین دو بُعد دارد: یک بُعد، که اصل از بین برود که خوب برود. اما بُعد دیگر فرع است، که نسل­های این­ها که مؤمن‌اند مشمول این دعا خواهند بود که با از بین رفتن اصل، نسل هم از بین برود، این بُعد سوم.

بُعد دیگر این است که، کسانی هستند که نه مانند گروه اول هستند که مؤمن‌اند و مؤمن­زا، و نه مانند گروه دومند که کافرند و کافرزا، و نه مانند گروه سوم‌اند که کافرند و مؤمن‌زا، بلکه مؤمن‌اند و کافرزا کلاً. در این چهار بُعد، بُعدِ قوم نوح کدام بود؟ قوم نوح بر حسب نص آیاتی از قرآن، چه کلام خدا و چه دعای نوح این‌طور بودند که هم خود کافر بودند و هم نسلشان الی یوم الدین کافر بودند. کما اینکه خداوند به نوح (ع) این إخبار را در آخرالأمر کرد. نوح (ع) در آغاز دعوتش که «قالَ رَبِّ إِنِّي دَعَوْتُ قَوْمي‏ لَيْلاً وَ نَهاراً * فَلَمْ يَزِدْهُمْ دُعائي‏ إِلاَّ فِراراً * وَ إِنِّي كُلَّما دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ جَعَلُوا أَصابِعَهُمْ في‏ آذانِهِمْ وَ اسْتَغْشَوْا ثِيابَهُمْ وَ أَصَرُّوا وَ اسْتَكْبَرُوا اسْتِكْباراً»[۲] این دارد می­گوید که گزارش می­دهد. خدایا این­طور است و نفرین هم می‌کرد که در قرآن ندارد البته، نفرین می­کرد، دعا می­کرد، دعا می­کرد، دعا می­کرد خدایا یا اینها درست شوند یا نابود شوند که هیچ کدام هم نمی­شد و لذا ۹۵۰ سال طول کشید.

دعایی که نوح (ع) می­کند دعا بر چه مبناست؟ در جهت سلبی­اش نفرین است بر گروهی که نوح اطمینان دارد که این­ها مؤمن نخواهند شد، ولکن این اطمینان نوح که این­ها مؤمن نخواهند شد، بلکه با کفر و عناد زندگی می­کنند در ضلالت و در اضلال می­گذرانند تا وقتی بمیرند، هم خود بر ضلالت می­مانند و هم دیگران را اضلال می­کنند. این برای نوح (ع) در مرحله ظاهر روشن بود و در مرحله ظاهر حق دارد که نفرین کند. خدایا اینها را نابود کن؛ زیرا اینها آنقدر سخت­اند، آنقدر کفر عناد دارند که «وَ جَحَدُوا بِهَا وَ اسْتَيْقَنَتْهَا أَنْفُسُهُمْ ظُلْماً وَ عُلُوّاً»[۳] زیر بار هرگز نمی­روند، اما این دعا اجابت نمی­شد، نمی­شد، نشد، نشد، تا آخر کار، آخر کار دو مطلب حاصل شد. چون دعا اگر روی اخلاص است و روی بینش است و روی دریافت صحیح است، اما احتمال این است که شخص دعاکننده اشتباه کرده باشد، نباید با ضرس قاطع دعا کنیم.

من در ظاهر می­بینم که اگر چنین و چنان داشته باشم خوب است. تمام شرایط دعا را هم من انجام می‌دهم. در جهت دعای من نقصانی در بُعد التماس و در بُعد عبودیت نیست، اما حتماً خدا هم باید اجابت کند؟ در صورتی خداوند اجابت می­کند که مصلحت باشد، اما اگر استجابت این دعا بالفعل مصلحت نباشد و من نمی­دانم، خدا باید روی نادانی من صحّه بگذارد؟ و این دعای من را اجابت کند؟ گرچه من نوحم؟ گرچه از پیغمبران اولوالعزم است اما علمش صددرصد به واقعیات نیست، وحی بله. اما آیا این گروهی که مدتی نوح (ع) زحمت و مرارت کشید و جز عناد و «وَ اسْتَغْشَوْا ثِيابَهُمْ» و فرار و چه و چه، ندید، آیا واقعاً اینها تا بمیرند، ایمان نخواهند آورد؟

دوم: اگر هم تا بمیرند ایمان نخواهند آورد، واقعاً از نسل این­ها مؤمنی وجود نخواهد آمد؟ سه چیز است در اینجا. یک چیز است که نوح آن را می­بیند و برمبنای آن دعای اگری می­کند. دعای حتمی نیست. خداوندا اینها که کافرند از بین ببر. دعا اگری است؛ چون اگر انسان بُعد دوم و بُعد سوم را نمی­داند و فقط بُعد اول را می­داند حتمیت در دعا غلط است.

«وَ قَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ»[۴] از یک بُعد در سوره فرقان و در سوره بقره «وَ إِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَ لْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ»[۵] ببینید تأکید است. در آیه اول که در سوره مبارکه فرقان است «قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْ لا دُعاؤُكُمْ»[۶] تهدید است، فقط ترغیب نیست. در آیه بقره ترغیب است؛ ایجابی و در آیه فرقان تهدید است. اگر شما درخواست از من نکنید به شما اعتنایی ندارم «قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْ لا دُعاؤُكُمْ». اینجا دعاؤکم دو معنا دارد، هر دو هم صحیح است یک معنا «دعاؤکم ربکم توحیدیاً» معلوم است. اگر شما خدا را نخواهید و نخوانید به‌عنوان خدای واحد و خدای رب و خدایی که همه کار از اوست، رحمت­های رحمانیه و رحیمیه از اوست «قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي» این بُعد اول. خدا اعتنا ندارد، به مشرک اعتنا ندارد، به ملحد اعتنا ندارد، کسی که به توحید و رب توجه ندارد، این دعای اول است که دعای توحیدی است.

دوم: احتمال دوم که هم مراد است به اطلاق کلمه دیگر که هر دو مراد است، احتمال دوم این است کسی که مؤمن است اما از خدا درخواست نمی­کند، در حوائج و ضرورات از خدا درخواست نمی­کند، اینجا تهدید است «قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي» هرگز خداوند اعتنا نمی­کند به شما اگر از خداوند در مورد حاجت درخواست نکنید. حاجت­ها چند نوع است. بعضی از حاجت­ها است که درخواست نمی­خواهد، گرسنه­ام، نان می­خورم سیر می­شوم، دیگر درخواست نمی­خواهد.

  • [سؤال]
  • بله، همین را عرض می­کنم. بعضی از حاجت­ها است که من به تنهایی نمی­توانم، خودکفا نیستم، تأیید الهی باید باشد، عنایت و توفیق ربانی باید باشد تا اینکه این جریان به اراده الهی انجام بشود. اکثر کارهای غیر معمولی این­طور است. انسان که به بازار می­رود که استفاده کند، انسان که درس می­خواند که عالم ربانی گردد، انسان که سفر می­رود که چه کند و… جریاناتی که آینده­اش بلکه احیاناً حالت فعلی­اش بر انسان غائب است و مخفی است، اینجا جای دعاست. از تو حرکت از خدا برکت. من حرکت می­کنم آنگونه که پروردگار اجازه فرموده است، اما حرکت من صددرصد مرا به مقصد نمی­رساند. در آن حرکت‌هایی که حرکت مرا صددرصد به مقصد نمی­رساند، چاره­ای جز «دُعَاؤُكُمْ» نیست «قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْ لَا دُعَاؤُكُمْ» اما اگر دعا باشد چرا.

در احتمال دوم؛ یا توجه به حق و توکل بر حق داریم، ما یک تکلان داریم، یک توکل. تکلان غلط است. معنی تکلان این است که من هیچ کار نکنم خدا همه کارها را بکند. مثل یهودی­ها که امر شدند که داخل بیت‌المقدس بشوید در حال رکوع، در حال خضوع، یا اینکه داخل بیت‌المقدس بشوید، وقتی که داخل شدید شما غالب می‌شوید، جواب آمد که نخیر «فَاذْهَبْ أَنتَ وَ رَبُّكَ فَقَاتِلَا إِنَّا هَاهُنَا قَاعِدُونَ»[۷] این تکلان است، تو با خدا بروید جنگ کنید، اینها را بیرون کنید بعد ما می­رویم داخل، ما اینجا نشستیم فعلاً. این تکلان است، تکلان به معنی اینکه انسان کاری را که باید انجام بدهد، انجام ندهد و بر خدا تکلان کند که خداوندا خودت اگر می­خواهی انجام بده و الا نه. مثل اون تنبل­های ناصرالدین شاه که تنبل­ها را جمع کردند، بردند داخل حمام، حمام را داغ کردند و داغ کردند، تنبل­ها یکی یکی فرار کردند. یکی آخر سر ماند، دو نفر آخر سر ماند، یکی از آن­ها ساکت بود، دیگری می­گفت: آی سوختم، بیرون هم نمی­رفتند تنبل بودند دیگر. به آن تنبل ساکت گفتند تو چرا ساکتی؟ گفت: آی سوختم هم از من برنمی­آید. حالا این­طوری تکلان است.

انسان کاری را که باید و شاید انجام بدهد، انجام ندهد و تکلان بر حق کند این غلط است. یک توکل داریم، «با توکل زانوی اشتر ببند» این مثال خوبی است. در کارهایی که خداوند به عهده ما محول فرموده است که باید از راه صحیحی که مورد امر است و مورد تجویز و راهنمایی است عمل کنیم، فکر باشد، نوشتن باشد، کار کردن باشد، هرچه باشد، اینجا باید توکل بر خدا کرد، این بُعد دوم آیه فرقان است.

«قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْلَا دُعَاؤُكُمْ» درخواست اگر نکنید این یعنی چه؟ می­دانید معنی درخواست نکردن چیست؟ یعنی خدایا تو نمی­توانی حوائج من را برآورده کنی پس نمی­خواهم. مثل یک فقیری که از یک غنی اصلاً به‌طور کلی مایوس است، بگوید و نگوید نمی­دهد. اگر این است که با ایمان مناسب نیست.

دو: طرف خودش، یک: طرف حق. من که در حال اضطرار و بدبختی و سختی و بیچارگی هستم و کارهایی که من باید انجام بدهم، انجام دادم، اگر از خدا نخواهم، التماس نکنم، تقاضا نکنم، دو معنا دارد: یک معنا طرف حق: نمی­داند، نمی­تواند، رحیم نیست، رئوف نیست، نخواهد کرد، همه غلط. یکی طرف من، که نه من خودم بی­نیازم از همه کس، حتی از خدا هم، که یک بُعدش بعد کفر است ولی در ضعف ایمان، ضعفای ایمان چنین هستند. من خود خودکار هستم، خودکفا هستم، کاری به دیگری ندارم، ولو دیگری خدا باشد، من خودم این کار را انجام می­دهم. یعنی چه؟ یعنی بنده غنی علی‌الاطلاق هستم، من نیازمند به احدی حتی الله نیستم. پس در بُعد دوم که مرحله کفر و کفران را و مرحله بی­ایمانی و کم‌ایمانی را در خود جمع دارد قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْلَا دُعَاؤُكُمْ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ» ببینید «کذّبتم» بُعد اول است، بُعد دوم هم هست. بُعد اول «فَقَدْ كَذَّبْتُمْ» اگر شما خدا را به توحید نخوانید و نخواهید، تکذیب کرده­اید توحید حق را، مرحله اولی.

مرحله دوم: اگر شما ایمان دارید و مع ذلک در ضرورت­ها و حاجات از خداوند نخواهید، تکذیب کرده­اید غنای حق را، تکذیب کرده­اید علم حق را، تکذیب کرده­اید رحمت حق را، تکذیب کرده­اید وعده حق را، در بُعد حق. در بعُد خود تکذیب کرده­اید فقر خود را، تکذیب کرده­اید اینکه خودکفا نیستید، تکذیب عبودیت خود و ربوبیت حق است ولو در بُعد اول کفر است، اما در بُعد دوم کم ایمانی و کفران است. «قُلْ مَا يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْلَا…»

  • بعضی از عبّاد نه دعا می­کنند و نه نفرین.
  • زاهد نیستند. زاهدتر از امیرالمؤمنین هستند؟ زاهدتر از امام سجادند؟
  • امام‌حسین هم که نفرین نکرد.
  • بله؛ چرا نفرین نکرد؟ برای اینکه اینها از نسلشان مؤمن بیرون می­آید. بله، چون ما مواردی را عرض می­کنیم که از نسل هم مؤمن بیرون نیاید، ما هنوز به آنجا نرسیدیم. حالا داریم در دعا مقداری بحث می‌کنیم. بحث در دعا بسیار مهم است.

پس این آیه سوره فرقان است. ظاهراً آیه آخر فرقان باشد «قُلْ مَا يَعْبَؤُا بِکُم رَبِّي لَوْلَا دُعَاؤُكُمْ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ يكُونُ لِزَامًا» «سَوْفَ يكُونُ لِزَامًا» این سوف سه مرحله­ای است. مرحله بعد از این حالت خبیثه، که به خدا توجه نداری، از خدا نمی­خواهی، مرحله تکلیف. مرحله دوم مرحله برزخ است، جزاء موقت. مرحله سوم قیامت است، جزاء کامل. در مثلثِ از مراحل، لازمه­ وجودِ شما خواهد شد این تکذیب. تکذیب یوم الدنیا، عالم تکلیف. این نقش منتقل به برزخ خواهد شد به وضع برزخی و منتقل به قیامت خواهد شد به وضع قیامتی، این جهت سلبی. جهت ایجابی: در سوره مبارکه بقره «وَ إِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي»[۸] ای پیغمبر بزرگوار (ص)؛ هنگامی که بپرسند بندگان من از من، در چه‌باره؟ درباره اینکه ما اگر از خداوند درخواست کنیم، خداوند اجابت می‌فرماید؟ نمی­فرماید؟ چطور درخواست کنیم؟ چطور اجابت می­شود؟ ۱- «وَ إِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ»؛ ۲- «أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ» ۳- «إذا دَعانِ» سه مرحله است.

مرحله اولی: اگر از کسی چیزی درخواست کردید و نزدیک شما نبود علماً، قدرتاً، عاطفتاً، لطفاً، از شما دور نبود. اجابت یعنی چه؟ اجابت در صورتی است که طرف بشنود و بداند و بتواند و بخواهد. اگر نداند، بتواند کافی نیست. اگر بداند و نتواند کافی نیست. اگر بداند و بتواند و نخواهد، چون رحمت ندارد کافی نیست. ولی هر سه اینجا جمع است «فَإِنِّي قَرِيبٌ» قریب چیست؟ «وَ هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ مَا كُنْتُمْ»[۹] «وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ»[۱۰] حبل ورید جان است، رگ حیات است، یعنی؛

یار نزدیک‌تر از من به من است        وین عجب‌تر که من از وی دورم

از منِ من، به من نزدیکتر است. البته دعاها فرق دارد همانطور که اشاره کردم، آن زاهد نه. دعاها برخی به زبان می­آیند، برخی به زبان نمی‌آیند، «عِلْمُهُ بِحَالِي حَسْبِي وَ كَفَانِي»[۱۱] آن به حساب دیگری است، خودش دعاست. اما دعا از درخواست است، ذاتش درخواست است، قلبش درخواست است، فکرش درخواست است، حقیقتش درخواست است «وَ إِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ» قریبٌ علماً، قریبٌ قدرةً، قریبٌ رحمةً، قریبٌ رحمانیةً، از همه جهت. دوری در کار نیست. اگر از کسی چیزی خواستید و اجابت نکرد، یک دوری باید باشد، یا علماً یا قدرتاً یا رحمتاً، عطفاً، لطفاً، مانع بخل، مانع چه و چه، مانع درونی، مانع برونی.

«وَ إِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ» «قریبٌ بکافة مراحل قرب لا قرباً جسدانیّاً لیس له جسدٌ لا قرباً مکانیّاً لیس لله مکان لا قرباً زمانیّاً لیس له زمان، إنما قرب علمیٌّ قیومیٌّ رحیمیٌّ حبیٌّ ودیٌّ من ربنا سبحانه تعالی و هو اقرب الینا من حبل الورید». «فَإِنِّي قَرِيبٌ» نتیجه قرب چیست؟ «أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ» اجابت می­کنم درخواست درخواست‌کنندگان را. یعنی همین­طوری؟ «دعوة الداء أحیاناً دعوةٌ لفظیّة و لیست دعوة قلبیة الدعوة اللفظیة هباءٌ منثورٌ فی خواء.» «إِذا دَعانِ» احیاناً لفظ با خداست قلب با شیطان است، لفظ با خداست عمل با شیطان است، لفظ با خداست فکر با شیطان است، بسم الله الرحمن الرحیم می‌گوید و دزدی می‌کند، بسم الله الرحمن الرحیم می­گوید و غیبت می­کند و تهمت می­زند و آدم می­کشد و مال مردم می‌خورد، این «دَعانِ» نیست. رب اغفرلی می­گوید اما عمل خلاف انجام می­دهد، لفظ رب اغفرلی را می‌گوید اما عملش عمل دیگری است. لفظ در زیر خیمه حق، اما عمل، اما عقیده، اما قلب، اما فکر، اما تصمیم در زیر خیمه­ شیطان.

«فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ»[۱۲] «ماذا یعنی؟ یعنی قل اعوذ بالله؟ لا «فاستعذ» الإستعاذة عملیٌ. «فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ» لو کان المعنی من قوله تعالی «فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ» قول «اعوذ بالله» لکان من الواجب فرضاً أن نبتدأ فی قرأت القرآن بالاستعاذة کما علینا أن نبتدأ بالبسم الله، لا، «فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ» أطلب العوذ بالله ان لا یفصل الشیطان بینک و بین ربک، أن لا تفصل الشیطنات اللغویة و الشیطنات الأدبیة و الشیطنات الفقیهة و الأصولیة و الشیطنات الفلسفیة و العرفانیة و الخرفانیة بینک و بین کلام ربک».

حاجز برود کنار. حواجز کنار برود. وقتی که قرآن مطالعه می‌کنید باید از خدا بخواهید خودتان محاوله کنید، جدیت کنید که حواجز، موانع، شیطنت­ها، گمراهی­ها، ظلمت­ها، گیر و دارها از بین برود فواصل از بین برود «فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ» وقتی که حواجز از بین رفت «لا اله» که تحقق پیدا کرد بعد «إلا الله» می‌آید.

«الخطوة الأولی فی سلوکنا الی الله، لا اله سلبیاً و الخطوة الثانیة الا الله ایجابیاً. القرآن رحمة ایجابیة من ربنا سبحانه و تعالی و لا بد من الحصول علی هذه الرحمة الإیجابیة من الجهة السلبیة فاستعذ بالله».

«فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ» ایجابی است، قرأت که فقط قرائت زبان نیست. قرائت زبان است و قرائت چشم است و قرائت فکر است و قرائت قلب است و قرائت سرّ است. تمام وجود انسان قارئ القرآن گردد «فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ * إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ»[۱۳] چرا «فَاسْتَعِذْ»؟ لفظ؟ لفظ نیست. ۱- «إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا»؛ ۲- «وَ عَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُون» سلطه شیطانی از بین برود، این با لفظ نیست. برگردیم.

«وَ إِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ» نتیجه: «أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ» دعوة الداع، دو بُعد دارد: گاه دعوة الداع لفظیاً، اما قلبیاً و عملیاً نیست، این دعوة الداع نیست، این دروغ می­گوید. مثل اینکه به کچل بگویند زلف‌علی، کچل اسمش زلف‌علی باشد، زلف ندارد. «أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ» تمام شد؟ «فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي» «واجبٌ علی عبادی ان یستجیبوا لی، ان یتقبلوا دعوتی ان یتقبلوا رحمتی، ان یتقبلوا أنهم علیهم ان یدعونی فی ضروراتهم و خطوراتهم و خطراتهم فلیستجیبوا لی» امر، پس دعا واجب است. دعا واجب است، امر وجوب است.

همان‌طور که واجب است عقیده به توحید حق، همان­طور واجب است التماس. تمام زندگی ما «فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ»[۱۴] باشد «فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ» حالت قرار غلط است، حالت فرار عن الله أغلط است، حالت فرار الی الله واجب است. از خود و از خودی­ها و از دیگران، همه فقیرند، همه ناچیزند، همه بی‌چیزند «فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ إِنِّي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ مُبِينٌ» این امر است.

در اینجا نه فقط توحید حق است، صلاة للحق است، صوم للحق است، زکات و حج للحق است، جهاد و امر و نهی للحق است، نخیر. بلکه «فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي» یک «وَ لْيُؤْمِنُوا بِي»، «فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي» یعنی «یدعوننی رغباً و رهباً و خوفاً و طمعاً». باب دعا شرایط دارد که باید بحث کنیم؛ چون باب دعاست اینجا.

«أدعُوا ربکم خوفاً و طمعاً، خوفاً رغباً رهباً»، صددرصد بر خدا الزام است که باید خدایا حتماً؟ خیر، شاید چیزی بر من مخفی است. ممکن است من چیزی را می‌خواهم، واقعاً هم می­خواهم، ایمانم هم دارم و دعا می­کنم شرایط هست، اما واقعاتی بر من مکشوف نیست، مخفی است، خداوند دعای من را اجابت نمی­کند، حالا بعد، بعد، ۹۵۰ سال بعد راجع به نوح، بعد از مرگ در برزخ، در برزخ نه، در قیامت، و همین­طور اجابت دعا.

«وَ الدُّعَاءُ مُخُّ الْعِبَادَةِ»[۱۵] دعای واقعی، دعای واقعی این است که انسان حالت تدلّی پیدا می­کند. از تمام وجود خود و از تمام نیروهای خود، تمام نیروهای متصل و منفصل خود، به‌طور کلی مأیوس است، انقطاع الی الله پیدا می­کند، مثل آدمی که آویزان است به یک چیزی، اگر آن قطع بشود می­افتد و نابود می‌شود. تمام تعلقات درونی و برونی از انسان منصرف و منسلک گردد، در این صورت «الدُّعَاءُ مُخُّ الْعِبَادَةِ، حقیقة العبادة» چون در نماز ممکن است اخلاص نباشد، در روزه نباشد، در حج نباشد، در جهاد نباشد، در دعای لفظی نباشد، اما جایی که همه چیز از انسان دور شده و انسان از همه چیز دور شده و در حال اضطرار و اضطراب قرار گرفته است، در این صورت اگر مشرک هم باشد «فَإِذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ»[۱۶] حتی آن، آن هم نشان می­دهد بعضی از وقت­ها؛ تا چه رسد به مؤمن.

کسی که مشرک است و کسی که ملحد است اگر تمام وسائل ظاهری که گمان می­کرد نجات‌دهنده اوست از بین رفت و نبود، قلبش به یک نقطه مجهوله­ای متعلق است و آن الله است، خدا خودش را نشان می­دهد در حالت اضطرار و اضطراب، حتی به مشرک و بالاتر ملحد و مادی.

«فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي» اما «فَلْيَسْتَجِيبُوا» فقط؟ نه «وَ لْيُؤْمِنُوا بِي أننی أحقق وعدی، أننی قادٌر أننی عالمٌ اننی رحیمٌ عطوفٌ و أننی أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَ لْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ» سلوک الی الله اینگونه است، رشد اینگونه است، رشد عقلی و رشد معرفتی و رشد عبودیتی اینگونه است که انسان در سراسر وجود خود متعلق بالله باشد کما امر الله. یک مقدار در دعا صحبت کردیم برگردیم.

 دعای جناب نوح (ع) سه بعدی است: اولاً بر حسب آیاتی از قرآن «وَ لاَ يَلِدُوا إِلاَّ فَاجِراً كَفَّاراً»[۱۷] خداوند اینطور می­فرماید: به نوح خبر دادیم، که بر قوم خودت زیاد ناراحت نباش، چرا؟ برای اینکه این­ها خودشان که کافرند و تولید نخواهند کرد الی یوم القیامة، تا هستند، مگر فاجر کَفار، پس صددرصد اینجطور است. قبلاً که نوح این را نمی­دانست. قبلاً که نوح شروع به دعا کرد، وقتی که «رَبِّ إِنِّي دَعَوْتُ قَوْمي‏ لَيْلاً وَ نَهاراً * فَلَمْ يَزِدْهُمْ دُعائي‏ إِلاَّ فِراراً * وَ إِنِّي كُلَّما دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ جَعَلُوا أَصابِعَهُمْ في‏ آذانِهِمْ وَ اسْتَغْشَوْا ثِيابَهُمْ وَ أَصَرُّوا وَ اسْتَكْبَرُوا اسْتِكْباراً»[۱۸] همه این­ها، شروع به نفرین کرد. اما این نفرین دو بُعدش مخفی است، یک بعدش ظاهر است. بعد ظاهر این است که این­ها کافرند، اصرار بر کفر دارند، عناد در کفر دارند «سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ»[۱۹] کسانی که خود ایمان نخواهند آورد و عناد دارند، گمراهند و گمراه خواهند کرد این جمعیت بسیار کم مؤمن را «وَ مَا آمَنَ مَعَهُ إِلاَّ قَلِيلٌ»[۲۰] چند نفر درست شدند؟ در میان صدها هزار، هزارها نفر، چند نفر را نوح درست کرده است. این چند نفر باید حفظ شوند.

یکی از چیزهایی که مانع از حفظ ایمان اینهاست همین قوم کفارند، اکثریت، قدرت، مال، فعالیت و… با آنهاست. اینها اضلال می­کنند، هم خود ضالّند عمداً و هم اضلال می‌کنند عمداً، آیا مستحق نفرین هستند یا نیستند؟ بله. اگر مسحقق نفرین نیستند، پس چرا ما مأموریت داریم؟ اعوذ بالله من الشیطان الرجیم «أَلا لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمينَ»[۲۱] خدا دستور داده، خودش لعنت می­کند، به ما دستور داده که بر ظالمین باید لعنت کردو اما بر این ظالمین و این کافرین باید لعنت کرد، این از نظر اجابت ابعادی دارد. أحیاناً ما در بُعد ظاهر می‌بینیم که کافر است و معاند است و ضال است و مضل است، سواءٌ علیهم است، ما نفرین می‌کنیم، مأموریم، اما خدا باید اجابت کند؟ خیر. نوح نفرین می­کند، اما خدا در طول این ۹۵۰ سال باید اجابت کند؟ خیر. چرا؟ برای اینکه اجابت مصلحت نیست؛ چون در نسل­های این­ها کسانی هستند که ایمان خواهند آورد و ملحق به مؤمنین می­شوند. بنابراین در اینجا اجابت نمی­شود، نه تقصیر از نوح است، قصور از نوح است، نوح نمی­داند چنین نسل­هایی خواهد آمد باید مدتی بگذرد. عرض کردم بر حسب روایت هم، گاه در دنیا، گاه در برزخ، گاه در قیامت دعایی که صحیح است و با شرایط انجام می­شود، درست می­شود.

بعضی وقت­ها انسان طوری دعا می­کند که دعا از ناله او فریاد دعایی دارد. در آن سعی صفا و مروه که -نمی­خواهم خودم را نشان بدهم- در سال اول، چون بعضی وقت­ها انسان نمی­تواند خودش کاری بکند ولی یک کاری خداوند می­کند که این کار اتوماتیک انجام بشود. در سال اول که فرار از شاه بود در سی سال پیش. من چون حجم را رفته بودم، محرم شدم به نیابت از رسول‌الله (ص) در حج تمتع. به من گفتند شما چرا محرم شدید به نیابت از پیغمبر؟ گفتم من خودم که عرضه ندارم، چون کار مهمی است، کار مبارزه با شاه و دعوت جهانی کار مهمی است، من هم که کسی نیستم. در سی سال پیش که ۳۵ سال بیش از عمرم نرفته بود، کسی نیستم، چیزی نیستم، پس می­خواهم کاری بکنم که خداوند یک لطف خاصی بکند. من به نیابت از رسول‌الله محرم می­شوم تا اینکه اگر بشود کاری انجام بشود، درست­تر انجام شود. در بین حج عمره ما را زندان کردند و در زندان شرطة العاصمة که زندان مکه بود و زندان مخصوص بود، در آنجا چه گذشت و این حرف­ها، کاری نداریم. بعد در بین حج عمره در حال اسارت بودیم که چهار پاسبان آمدند، یادم است که در سعی بین صفا و مروه که برای حج انجام می­دادیم، چون عمره تمام شده بود. یادم است که این دعاهای أربعة عشر امام زین‌العابدین (ع) هر چهارده‌تا را من خواندم، من هیچ‌وقت عرضه نداشتم و ظاهراً نخواهم داشت که یکی از آن دعاها را با آن اخلاص بخوانم. ولی اینجا چون می­گویند وقتی پایش گیر کرد، حیوان را می­گویند، ما از حیوان بعضی وقت­ها پست­تریم، دمش گیر کرد، آن‌وقت فریاد می‌زند. من که عرضه نداشتم این دعاهای امام زین‌العابدین را زین‌العابدینی بخوانم، اما چهارده دعا را در هفت شوط بین صفا و مروه آنجا بود که من احساس کردم دعا فریاد می­کند، خود دعا فریاد می­کند، خود دعا ناله و فریاد می­کند.

نوح (ع) آن بُعد دوم و سوم را توجه نداشت قصوراً، نه تقصیراً؛ چون مقتضای نبوت و رسالت، حتی ولایت عزم این نیست که همه چیز را بداند. خیر، خود پیغمبر (ص) که در بالاترین قله رسالت و عبودیت و تقواست «وَ لَوْ كُنْتُ أَعْلَمُ الْغَيْبَ لاَسْتَكْثَرْتُ مِنَ الْخَيْرِ وَ مَا مَسَّنِيَ السُّوءُ»[۲۲] همه را نمی­داند، نوح هم دعای با ضرس قاطع که نمی­کند، دعا می­کند، دعا می­کند در طول چند سال، آخر سر وقتش می­رسد، وقتش می­رسد که آن مصالحی که در کار است هست، و اگر مفاسدی بوده است، آن مفاسد نیست. در اینجا اولاً خدا به او خبر می­دهد که «أَنَّهُ لَنْ يُؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ إِلاَّ مَنْ قَدْ آمَنَ فَلاَ تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يَفْعَلُونَ»[۲۳] درست شد؟ پس به وحی خداوند محال است که این­ها ایمان بیاورند «فَلاَ تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يَفْعَلُونَ» این را که خداوند فرمود نوح فهمید که الآن وقت دعاست، دعا کرد که پروردگارا همه این­ها را نابود کن. آیا این دعا طبق امر خدا بود یا نه؟ بله.

ثانیاً: اگر خداوند امر خاص نکند نسبت به دعا، به حساب امر عام، دعای نوح صحیح بود یا نه؟ بله. مگر ما که دعا می­کنیم تمام مصالح دستمان است که دعا می­کنیم؟ حتی انبیاء، مگر تمام مصالح دستشان است که دعا کنند همان آن انجام شود؟ مگر بعضی از انبیاء مثل خاتم‌النبیین (ص) مسئله دیگری است، مطلب دیگری است. ولکن مثل جناب نوح (ع) که در اواسط مقام رسالت و نبوت است ۹۵۰ سال دعا می­کند، اما آخر سر، این نفرین که می­کند اولاً به اجازه خداست که «وَ لاَ يَلِدُوا إِلاَّ فَاجِراً كَفَّاراً» که حرف نوح است. تبع از وحی الهی است «أَنَّهُ لَنْ يُؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ إِلاَّ مَنْ قَدْ آمَنَ فَلاَ تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يَفْعَلُونَ».

– [سؤال]

– حالا می‌خواهیم این را جواب بدهیم. خداوند کاری را می­کند، اما منافات با دعا و نفرین ندارد. مگر اگر ما نفرین نکنیم نسبت به شیطان، نسبت به یزید، نسبت به معاویه، خدا این کار را انجام نمی­دهد؟ نه. ما نفرین می­کنیم دارای دو بُعد است: یکی عذاب آنها بیشتر می­شود، دوم تعلق ما بالله و توجه ما بالله زیادتر است. یعنی «قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْ لا دُعاؤُكُمْ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ يَكُونُ لِزاماً»[۲۴] در اینجا تحقق بیشتری پیدا می­کند.

پس دعای نوح (ع) دراینجا که نفرین کرد بر این قوم اولاً، ثانیاً، ثالثاً، اولاً: خداوند فرمود که این­ها چنین هستند «أَنَّهُ لَنْ يُؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ إِلاَّ مَنْ قَدْ آمَنَ فَلاَ تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يَفْعَلُونَ» وقتی که «لن» این­ها هرگز ایمان نخواهند آورد، بر کفر و عناد و ضلالت باقی می­مانند و دیگران را اضلال می­کنند، آیا این إخبار خداوند زمینه دعای حتمی علیهم هست یا نیست؟ چنانکه سنت ضروری کل دعاهاست در میان کل شرایع الهی، اولاً.

ثانیاً: اگر هم خداوند إخبار نفرموده بود که این­ها ایمان نخواهند آورد. نوح دعا کرد علیهم، اگراین دعا علیهم نادرست بود، خدا باید می­گفت نادرست است یا نه؟ حتی خداوند از شیطان مطلبی را در قرآن نقل می­کند اگر درست نباشد، باید بگوید درست نیست؟ جایی که نگفته درست نیست، درست است؟ «وَ قَالَ الشَّيْطَانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ»[۲۵] الی آخر. اینجا نوح پیغمبر که مقام عظمت نوح (ع) از کل انبیاء قبل مهم­تر است و انبیای بعد تا ابراهیم. اینجا نوح نفرین می­کند، اگر این نفرین، بُعد اول را گفتیم که خدا اجازه داد، بعد دوم: اگر این نفرین درست نبود، جایز نبود، حتی اگر مرجوح بود، خداوند اشاره می­فرمود، اشاره­ای هم که نفرمود.

سوم: اگر دعا بیجا باشد آیا خداوند مجبور است اجابت کند؟ حتی دعاهای بجا را خداوند این­طور نیست که آناً اجابت کند. اگر دعا بیجا باشد، خداوند اجابت می­کند؟ اگر کسی نفرین کرد در حق کسی که نفرین نباید بکند و درست نیست و شرعی نیست، خدا اجابت می­کند؟ اگر نفرین نوح نسبت به قومش که خداوندا همه این­ها را از بین ببر و خداوند از بین برد، اگر این نفرین بجا نبود، خداوند چرا حرف نوح را قبول کرد؟ مگر خداوند حرف غلط را، اشتباه را، خطا را، قبول می­کند؟ حتی اگر دعا صحیح هم باشد، اگر مصلحت تامه عامه صددرصد در کار نباشد، خداوند آن دعا را اجابت نمی­فرماید.

 بعد می­رسیم راجع به آیاتی که در دعاهای نوح (ع) است از جمله سوره هود آیه ۳۶: «أَنَّهُ لَنْ يؤْمِنَ مِنْ قَوْمِكَ إِلَّا مَنْ قَدْ آمَنَ فَلَا تَبْتَئِسْ بِمَا كَانُوا يفْعَلُونَ» «و هذا الوحي الأخير إخبار من اللَّه قاطع لا مرد له: أن هؤلاء الكفار الذين ثبتوا على الكفر طيلة القرون الرسالية لنوح (ع) أنهم محال أن يؤمنوا بعد ذلك»[۲۶] استحالتاً بالإختیار دیگر.

««فسَوَاءٌ عَلَيهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يؤْمِنُونَ» فقد كانوا يخاطبون نوحاً» از جمله ادله برای اینکه این­ها صمود و عناد بر کفر دارند. «فقد كانوا يخاطبون نوحاً: «يا نُوحُ قَدْ جَادَلْتَنَا فَأَكْثَرْتَ جِدَالَنَا فَأْتِنَا بِمَا تَعِدُنَا إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ»[۲۷]» «بِمَا تَعِدُنَا» نوح وعده داده بود که خدا هلاکتان می­کند. چون دعا کرده بود، دعای پیغمبر هم که اجابت می­شود، ولی این وعده اجابت نشد، نشد تا آخر، آخر سر شد «قَالَ إِنَّمَا يأْتِيكُمْ بِهِ اللَّهُ»[۲۸] من کاره­ای نیستم، پیغمبر نمی­تواند عذاب بیاورد، نه رحمت بیاورد، نه عذاب، اگر خدا هر وقت صلاح دانست می­آورد «قالَ إِنَّما يَأْتيكُمْ بِهِ اللَّهُ إِنْ شاءَ وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزينَ * وَ لا يَنْفَعُكُمْ نُصْحي‏ إِنْ أَرَدْتُ أَنْ أَنْصَحَ لَكُمْ» «و حينذاك فهلَّا يجوز لنوح أو يجب عليه أن يدعو على هؤلاء الكافرين الذين يضلون عباد اللَّه و لا يلدون إلا فاجراً كفاراً دفعاً للفساد و الإفساد» مؤمنون را دارند خراب می­کنند، خودشان چنین هستند، ماندن اینها اصلاً درست نیست.

«و وفقاً لما قضى اللَّه عليهم من العذاب، وإذ ذاك فهل هذا ذنبه أن يقول: «رَبِّ لا تَذَرْ عَلَى الْأَرْضِ مِنَ الْكافِرينَ دَيَّاراً * إِنَّكَ إِنْ تَذَرْهُمْ يُضِلُّوا عِبَادَكَ» یک «وَ لَا يَلِدُوا إِلَّا فَاجِرًا كَفَّارًا» مجزوم به «إن» است. «وَ لا يَلِدُوا إِلاَّ فاجِراً كَفَّاراً* رَبِّ اغْفِرْ لي‏ وَ لِوالِدَيَّ وَ لِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِناً وَ لِلْمُؤْمِنينَ وَ الْمُؤْمِناتِ وَ لا تَزِدِ الظَّالِمينَ إِلاَّ تَباراً» (۷۱: ۲۶- ۲۸) و بعدئذ لو كان هذه الدعاء محظوراً لحظره ربه و ما استجاب له حال أن اللَّه وعدهم عذاب الإستئصال قبل دعائه و بعدها فلم يستجب دعوة نوح رغم مشيئته تعالى‏ بل وفقها خير توفيق، و انّ أولياء اللَّه لا يلتمسون منه إلا وفق مشيئته، فرغم جمعية المرسلين الأمريكان الذين لا يرتضون أن يُدعى على الكافرين ليُدفع بأسهم و إضلالهم». نمی­خواهند انسان بر کافر هم نفرین کند.

«فإن نوح القرآن مع ربه تعالى‏ لا يرضيان حياةً للكافرين فيدعوا نوح عليهم إلى ربه تقرباً إليه و ‏تحقيقاً لمرضاته و نحن لا نجد توجيها في فرية الجمعية الأمريكية هناك «أن نوحاً طلب ما لا يجوز»». این حرف آن­ها بود «إلا أنهم يهوون توفر الضالين الظالمين الذين لا تؤثر دعو الحق فيهم إلافراراً «رَبِّ إِنِّي دَعَوْتُ قَوْمي‏ لَيْلاً وَ نَهاراً * فَلَمْ يَزِدْهُمْ دُعائي‏ إِلاَّ فِراراً * وَ إِنِّي كُلَّما دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ جَعَلُوا أَصابِعَهُمْ في‏ آذانِهِمْ وَ اسْتَغْشَوْا ثِيابَهُمْ وَ أَصَرُّوا وَ اسْتَكْبَرُوا اسْتِكْباراً» (۷۱: ۵- ۷). هذا و كذلك نوح في الإنجيل «كارزاً للبر إذ جلب طوفاناً على عالم الفجار»» در انجیل هم که دارد، شما مسیحی­ها که دارید در کتاب هدایه ما را رد می‌کنید، در خود انجیل دارد که «كارزاً للبر إذ جلب طوفاناً على عالم الفجار». «جلبه طوفاناً علی عالم الفجار بدعائه کان براً و کان کارزاً للبرّ، فکیف أنتم تعارضون القرآن و تعارضون الإنجیل؟ کذلک».

«فالجمعية الرسولية الأمريكية لا يرتأون ضد القرآن فحسب بل وضد إنجيلهم أيضاً فانه يعتبره كارزاً للبر بجلبه الطوفان…»[۲۹]


[۱]. بقره، آیه ۶.

[۲]. نوح، آیات ۵ تا ۷.

[۳]. نمل، آیه ۱۴.

[۴]. غافر، آیه ۶۰.

[۵]. بقره، آیه ۱۸۶.

[۶]. فرقان، آیه ۷۷.

[۷]. مائده، آیه ۲۴.

[۸]. بقره، آیه ۱۸۶.

[۹]. حدید، آیه ۴.

[۱۰]. ق، آیه ۱۶.

[۱۱]. الفرقان فى تفسیر القرآن بالقرآن، ج ‏۳، ص ۲۶۰.

[۱۲]. نحل، آیه ۹۸.

[۱۳]. همان، آیات ۹۸ و ۹۹.

[۱۴]. ذاریات، آیه ۵۰.

[۱۵]. وسائل‏الشيعة، ج ۷، ص ۲۷.

[۱۶]. عنکبوت، آیه ۶۵.

[۱۷]. نوح، آیه ۲۷.

[۱۸]. نوح، آیات ۵ تا ۷.

[۱۹]. بقره، آیه ۶.

[۲۰]. هود، آیه ۴۰.

[۲۱]. همان، آیه ۱۸.

[۲۲]. اعراف، آیه ۱۸۸.

[۲۳]. هود، آیه ۳۶.

[۲۴]. فرقان، آیه ۷۷.

[۲۵]. ابراهیم، آیه ۲۲.

[۲۶]. عقائدنا، ص ۳۳۴.

[۲۷]. هود، آیه ۳۲.

[۲۸]. همان، آیه ۳۳.

[۲۹]. عقائدنا، ص ۳۳۵.