غفر و ذنب از دیدگاه قرآن

غفر و ذنب از دیدگاه قرآن

غفر و ذنب از دیدگاه قرآن

.

 

 

غفر و ذنب از دیدگاه قرآن

استغفار احیاناً از عصیان است و احیاناً از ذنب است، از خطا است، از اثم است و تعبیرات گوناگونی که در قرآن شریف داریم. آنچه در قرآن شریف راجع به رسول‌الله (ص) وارد شده است، استغفار از ذنب است.

ما اولاً در مفردات استغفار و ذنب باید بحث کنیم. مادامی که ما مفردات را که لغات است ندانیم و بعداً جریان ادبی را ندانیم، چطور می‌توانیم حکم نفی و اثبات کنیم؟

غفر را باید از نظر لغت بفهمیم و ذنب را هم بفهمیم. آیا ذنب، عصیان است؟ غفر هم غفر عصیان است؟ استغفار همیشه استغفار از گناه است؟ البته در اذهان مردم چنین است، ولکن ما مرید اذهان مردم نیستیم. مقلد اذهان مردم و حتی شرع‌مداران و مفسران و نویسندگان و… نیستیم. لغت قرآن استقلال دارد و از خود لغت قرآن معانی آن را کاملاً به دست می‌آوریم.

ذنب چیست؟ و غفر چیست؟ ذنب از ذَنَب است، ذَنَب دُم است، ذَنْب دنباله است، کاری که دنباله دارد.

ذنب کاری است که دنباله دارد. دنباله دو نوع است: یک مرتبه است دنباله دنیوی دارد و یک مرتبه است دنباله اخروی دارد. در تعبیر عربی می‌گویند خلفیات. این کاری که دنباله دارد، ادامه دارد، نتیجه‌اش با خودش، این را می‌گویند ذنب. پس ذنب صفت است، خود فعل نیست. خود فعل عصیان است. اثم است، خطا است، تخلف است، خود فعل، اما ذنب خود فعل نیست، ذنب صفت فعل است. آن فعلی که دنباله دارد. دنباله دنیوی دارد، یا دنباله اخروی دارد. بعضی از فعل‌ها است که هم دنباله دنیوی دارد و هم دنباله اخروی دارد، دنباله دنیوی آن خطرناک است، دنباله اخروی آن خیلی عالی. چیست؟ دعوات رسالیه، دعوت انبیا، انبیا (ع) که در موج حیوانیت‌ها و شهوات و خودخواهی‌ها و خودراهی‌ها و خودبینی‌ها، این خودی‌ها را می‌خواهند کنار بزنند، شهوات را کنار بزنند و مهار کنند، به مهار عقل متشرع، اعمالشان دنباله دنیوی دارد، دنباله اخروی هم دارد. دنباله اخروی این اعمال «تقرب عند الله» است. «جَنَّاتٌ تَجْری مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ»[۱] هر قدر انسان جهاد کند در راه خداوند، کتک زیادتر دارد، فحش زیادتر دارد، فرار کردن زیادتر دارد.

رسول خدا (ص): «مَا أُوذِیَ نَبِیٌّ مِثْلَ مَا أُوذِیتُ»[۲] ما که هستیم؟ خاک پای ایشان هم نیستیم!

 

[۱]. آل‌عمران، آیه ۱۵.

[۲]. مناقب آل أبی طالب (لابن شهرآشوب)، ج ‏۳، ص ۲۴۷.