مسئله ۴۹۳

مسئله ۴۹۳

اگر به‌‌وسيله‌‌اى محترم كه برخلاف احترام مؤمن نيست بتواند حج يا عمره‌‌ى واجبش را انجام دهد مستطيع است و تركش حرام.
مثلاً اگر براى گروه حج راهنماى روحانى و يا كارمندى ديگر و يا مترجم و مانند اين‌‌ها مى‌‌خواهند و يكى از اين كارها در امكان شما است و يا مى‌‌توانيد بدون عسر و حرج امكان يكى از اين‌‌ها را به‌‌دست آوريد و برخلاف احترام واقعى ـ و نه خيالى ـ شما نيست، شما واجب‌‌الحج مى‌‌باشيد*، و به‌‌عكس اگر خود شما همه‌‌گونه امكان شخصى براى انجام فريضه‌‌ى حج يا عمره را داريد ولى براى گرفتن جواز سفر و يا هر مقدمه‌‌اى ديگر بايستى خود را به‌‌خوارى و ذلت بيفكنيد نه تنها حج بر شما واجب نخواهد بود بلكه احيانا حرام نيز هست.
و بالاخره «مَنِ اسْتَطاعَ إلَيْهِ سَبيلاً» همه‌‌گونه توانايى‌‌هاى عقلى، شرعى، عرفى، مالى، حالى، و… را دربر دارد چنان‌‌كه در رساله‌‌ى حج به‌‌طور مفصل آورده‌‌ايم.