مسئله ۵۰۰

مسئله ۵۰۰

تجارت در انحصار خريد و فروش نيست، چنان‌‌كه در آيه‌‌ى نور هم در برابر «بيع» قرار گرفته كه «رِجالٌ لاتُلْهِيهِمْ تِجارةٌ وَ لابَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللّه‌‌»(سوره‌‌ى نور، آيه‌‌ى :۳۷) «راد مردانى كه نه تجارت و نه بيع آن‌‌ها را از ياد خدا غافل نمى‌‌كند» گرچه اين برابرى هم‌‌آهنگ ميان تجارت و بيع نشان مى‌‌دهد كه «بيع» از بهترين تجارت‌‌هاست، چنان‌‌كه تمامى تجارت‌‌هاى غير بيعى نيز از بهترين كارهاى اقتصادى است.
و از لحاظ آن‌‌كه تجارت در برابر بيع آمده، و خود تجارت هم از نظر لغوى به‌‌كار انداختن سرمايه‌‌اى است براى به‌‌دست آوردن سود، بنابراين «تجارت» اضافه بر بيع مطلق و بيع شرط، اجاره و زراعت و مضاربه و مزارعه و مساقات و مانند اين‌‌ها را نيز شامل است، و از اين‌‌رو هر داد و ستدى مالى تجارت است ـ تا چه رسد به‌‌جمع مالى و حالى مانند ازدواج ـ و در حاشيه‌‌ى آن كارهاى فكرى و قلمى و مانند اين‌‌ها از تمامى كاربردهاى علمى، فكرى، بدنى، مالى و…
و بالاخره اسلام شريعت كار و كوشش در تمامى ابعادى است كه در توان انسان است، كه فكر، عقل و علم را از طرفى، و اعضاى بدن را از طرف ديگر، و زمين و زمينه‌‌ها را هم از طرفى بايستى به‌‌كار گرفت و از نعمت‌‌هاى الهى بهره‌‌هاى حلال كسب نمود، چنان‌‌كه در كريمه‌‌ى «يا أيُّها الإنسانُ إنَّكَ كادِحٌ إلى ربِّكَ كَدْحا فَمُلاقيهِ»(سوره‌‌ى انشقاق، آيه‌‌ى ۶) مى‌‌بينيم كه اساس شرع اقدس الهى برمبناى كار و كوشش دايمى استوار است، كه بى‌‌كارى براى كسى كه توان كار را دارد بدترين چيزى است كه انسان را به‌‌هرگونه فكر و عمل ناهنجارى مى‌‌كشاند.
و سر جمع انسان مسلمان بايستى در تمامى ابعاد توان‌‌هاى جسمى و روحيش مجاهد و مهاجر باشد، كه جهاد و هجرت در راه خدا نقش مهم و سرنوشت سازى را در سراسر زندگى انسانى او ايفاء مى‌‌كند.