مسئله ۵۶۵

مسئله ۵۶۵

ربا در لغت به‌‌معناى نفخ بى‌‌جا و توخالى است، و در اقتصاديات به‌‌معنى مال زيادى نابه‌‌جا است، و در اصطلاح فقهى بخشى از بخش‌‌هاى مفت‌‌خوارى به‌‌وسيله‌‌ى زر و زور و تزوير ظالمانه است كه صاحبان زر و زور از مظلومان گرفته، و با تزوير هم‌‌چنان بر آن مى‌‌افزايند، و از نظر عمومى آيه شريفه‌‌ى: «لا تأكُلُوا أموالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالباطِلِ»(سوره‌‌ى بقره، آيه‌‌ى ۱۸۸) به‌‌طور كلى و غير قابل استثنا مفت‌‌خوارى را در ميان مؤمنان حرام و محكوم دانسته، كه كسى بدون هيچ‌‌گونه كوشش و سعى و استحقاقى مالى را مطالبه و تصرف نمايد.
ربا خطرى است بس بزرگ و خانمان‌‌سوز كه در تمامى ابعاد اقتصادى اثرى ويران‌‌گر و بنياد برانداز دارد، كه گروه‌‌هاى تنبل به‌‌صرف داشتن زر و زور و تزوير از پول‌‌هاى خود ربا گيرند، و گروهى بى‌‌نوا را به‌‌كار بيشتر وا دارند، كه اين مرفّهين تنبل بدون هيچ‌‌گونه فعاليتى شايسته بهره‌‌هاى ناشايسته از پول‌‌هايشان دريافت دارند، كه در اثر بهره‌‌گيرى مدامشان كسانى را كه با اين پول ربوى كار مى‌‌كنند به‌‌كار بيشتر و زحمتى افزون‌‌تر براى تأمين بهره‌‌ى خويش وامى‌‌دارند، و از طرفى هم كار و جنس را كه براساس پول ربويست گران‌‌تر از آن‌‌چه هست جريان داده و توده‌‌ى مردم را به‌‌گرانى و تورّم ساختگى كه نتيجه‌‌ى رباخوارى آن‌‌ها است مبتلا مى‌‌گردانند، و بر اين پايه بخش مهمى از مردم شب و روز كار مى‌‌كنند تا درصد كمى مفت‌‌خوار از نتيجه‌‌ى كار و تلاش دايمى و كمرشكن آنان زندگى مرفه و راحت داشته باشند و در پول غرق شوند، ولى بيشتر مردم از حداقل ضرورى زندگى خود نيز محروم باشند.
و اين «ربا» داراى دو صورت است، يكى خصوصى و اصطلاحى كه رباى در قرض و رباى در معامله است، و ديگرى به‌‌طور عمومى كه مالى را بدون مقابل و يا زيادتر از استحقاق از كسى بگيرد، كه اگر جنسى را كه مى‌‌فروشد يا اجاره مى‌‌دهد و يا به‌‌مضاربه و شركت و مزارعه و غيره مى‌‌نهد اگر در هر يك از اين معاملات و مانند آن‌‌ها بيش از استحقاقش بگيرد و يا از او بگيرند، اين خود «ربا» است كه مفت‌‌خوارى يا مفت‌‌خورانى است و در شريعت ربانى حرام و ممنوع است. بنابراين آن‌‌چه كه به‌‌نام تورّم جعلى و ظالمانه و كاذب ـ و نه قهرى ـ در جامعه مطرح است چيزى به‌‌غير از همين رباگيرى و ربادهى و رباخوارى نيست، و همين رباخوارى و ربادهى است كه دين و دنياى همه‌‌ى خلق جهان را به‌‌تباهى كشيده و مَبادى و منابع اقتصادى دنيا را به‌‌آتش كشيده و نابود نموده است كه به‌‌مصداق آيه‌‌ى شريفه‌‌ى «انّما يأكلون فى بُطونِهِم نارا»(سوره‌‌ى نساء، آيه‌‌ى ۱۰) اين افراد صد در صد مورد غضب الهى مى‌‌باشند.