مسئله ۵۹۷

مسئله ۵۹۷

مال كه خود كارى است تبلوريافته گاه به‌‌مصرف خريد زمين يا خانه و يا خودرو و مانندش يا وسايلى ديگر مى‌‌رسد، و آيا اجاره دادن اين كار تبلوريافته در حكم ربا و مفت‌‌خوارى است، و ـ به‌‌خيال واهى ـ چه فرقى ميان اجاره دادن پول با اجاره دادن مالى است كه با پول تهيه شده و يا به‌‌شما بخشيده‌‌اند؟!
فرقش اين است كه پولى كه شما داريد بدون اين‌‌كه به‌‌كارش اندازى سودى ندارد، ولى مال مورد اجاره، بدون هيچ كار و كوششى داراى سود است، كه سكونت در خانه و راه‌‌پيمايى با خودرو و مانند آن، سودهاى خالصى است كه بدون كوشش لازم عايد مالك مال مى‌‌شود، و چرا غير صاحب مال بتواند به‌‌طور مجانى از اين مال سود ببرد، بنابراين اجاره دادن اين اموال به‌‌هيچ‌‌وجه مفت‌‌خوارى نيست. اين مسأله در مورد اجاره‌‌ى مال بود، ولى اجاره‌‌ى پول كلاً مفت‌‌خوارى است، زيرا پول بدون به‌‌كار بستن هيچ‌‌گونه نفعى ندارد، و اگر به‌‌كار بسته شود تنها سودش در اختصاص كسى است كه آن را به‌‌كار بسته و نه صاحب پول مگر اين‌‌كه به‌‌صورت مضاربه و مانندش انجام گردد كه در اين صورت صاحب پول و كارگر در سود شريك‌‌اند. و چنان‌‌چه به‌‌شرط امانت دارى و كاردانى نه سودى برده باشد و نه زيانى در اين‌‌جا صاحب مال غير از رأس المالش هيچ‌‌گونه بهره‌‌اى ندارد و چنان‌‌چه احيانا زيانى در كار باشد اين زيان به‌‌عهده‌‌ى صاحب مال است و نه به‌‌عهده عامل كه: «و ما عَلَى المحسنين من سبيل» در اين‌‌جا نيز حاكم است.