مسئله ۶۱

مسئله ۶۱

اگر يكى از دو يا چند چيز نجس است و معلوم نيست كدام اند استفاده ى از مجموعه ى آن ها در مواردى كه طهارت شرط مى باشد حرام است، ولى اگر مثلًا يكى از اين ها به كلى از دسترس شما خارج شد، و يا از بين رفت و يا خودتان آن را از بين برديد مثل آن كه يكى از دو ظرف آب را ريختيد، آن كه مانده چون مورد شك ابتدايى است، محكوم به طهارت است و به كار بردنش در آن چه شرطش پاكى است جايز است. كه در شق اوّل مسأله به اصطلاح مى گوييم شبهه ى محصوره اى است كه هر دو طرفش در اختيار شماست و در شق دوم نيز همان شبهه ى محصوره است لكن يك طرفش از دست شما خارج شده بنابراين شبهه شما تبديل شده به شك بدوى و ابتدايى كه هيچ گونه اعتبارى ندارد. درست است كه پيش از ريختن آب يكى از دو ظرف حلال نبود كه از يكى از آن ها آب بخورى و يا وضو و غسل انجام دهى، زيرا تا اطلاع بر طهارت هر دو به علت نداشته باشى استفاده از آن ها در كارهايى كه شرطش طهارت است، جايز نيست، و استصحاب طهارت هر دو با معارضه ى طرفينى ساقط است، بنابراين هيچ يك از اين دو محكوم به طهارت نيست، ولى هنگامى كه يكى از آن ها- به هر وسيله اى- از دسترس شما خارج شد در مورد آن ديگرى شك در نجاستش ابتدايى است كه در اين صورت قاعده ى طهارت جارى است، ولى در فرض گذشته قاعده ى طهارت مبتلا به معارض بود، و اكنون كه معارض به زمين ريخته و ناچيز شده و يا از دسترس شما بيرون رفته، قاعده ى طهارت در اين باقى مانده بى معارض مى شود و آن را محكوم به طهارت مى كند. و اين جريانِ به شك انداختنِ عمدى، خود راهى است شرعى كه حتى المقدور انسان خود را از يقين به نجاست برهاند چنان كه ازامام صادق عليه السلام نقل شده كه به هنگام بول كردن، آبى را كه ترشح مى كند به روى زمين ريختند تا اگر پس از بول ترشحى را مشاهده كردند بگويند «هذا من ذلك» اين رطوبت- شايد- از آن ترشح بوده است.