مسئله ۶۷۱

مسئله ۶۷۱

مرد حق ندارد پشيزى از آن‌‌چه حق زن است كم كند، چه به‌‌او داده و چه هنوز نداده، كه «وَ لاتَعْضُلُوهُنَّ لِتَذْهَبُوا بِبَعْضِ ما آتَيْتُمُوهُنَّ إلاّ أنْ يَأتينَ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ…»(سوره‌‌ى نساء، آيه‌‌ى ۱۹) «آن‌‌ها را در تنگنا قرار ندهيد كه بعضى از آن‌‌چه به‌‌آن‌‌ها داده‌‌ايد باز پس ستانيد مگر اين‌‌كه گناهى تجاوزگر و روشنگر مرتكب شوند» و آشكارا بفهمانند كه ادامه‌‌ى زندگى با آن‌‌ها برمبناى شرع امكان‌‌پذير نيست، مانند زنا و ساير انحرافات اخلاقى و عقيدتى و مانندشان كه زندگى را بس ناهنجار كند، كه در چنان مواردى مرد حق دارد بعض ـ و نه تمام ـ آن چه به‌‌زنش داده از او بازستاند، و در غير اين صورت «وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَةً فَإنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَئٍ مِنْهُ نَفْسا فَكُلُوهُ هَنيئا مَريئا»(سوره‌‌ى نساء، آيه‌‌ى ۴) «مهريه‌‌هاى زنان را كه برمبناى صدق است و هم‌‌چون عسل بر آن‌‌ها گوارا است به‌‌آنان بپردازيد پس اگر به‌‌طيب خاطر و رضايت باطنى بى‌‌غل و غش و بدون دوز و كلك، بر بخشش بخشى از آن خشنود شدند پس بخوريدش بس گوارا و دلربا».
و اين‌‌جا هم مى‌‌بينيم كه «شيئا» بخشى از مهر را مورد بخشش نهاده و نه كل آن را.
و روى اين اصل به‌‌هيچ‌‌وجه شوهر نمى‌‌تواند حق مقرر زن را كم كند، و يا در پرداختن آن سستى و تعلل نمايد، كه اين حقى است «فريضة» كه برتر از حق واجب است. مگر در طلاق بائن مانند «خلعُ و مبارات» با اين تفاوت كه در طلاق خلع حد اكثركل مهريه بخشيده مى‌‌شود اما در مبارات حدودِ نصف مهريه مورد عفو و اغماض قرار مى‌‌گيرد و نيز در مورد گناهى تجاوزگر از ناحيه زن كه «الا أن ياتينَ بِفاحِشَة ٍ مُبَيِّنَة ٍ».
لازم به‌‌ذكر است كه در طلاق خلع يا مبارات كه تمام مهر مورد عفو قرار مى‌‌گيرد دو درجه متصور مى‌‌گردد: ۱ ـ اين‌‌كه مقصر اصلى زن باشد و به‌‌خاطر هوى و هوس بخواهد از شوهرش جدا شود و به‌‌ديگرى به‌‌پيوندد كه در اين‌‌صورت عفو مهر يا نصف مهر متعيّن و قابل قبول است. ۲ ـ چنان‌‌چه مرد مقصّر باشد و به‌‌خاطر هوى و هوسى كه دارد كارى كند كه زن بدون هيچ‌‌گونه تقصيرى مجبور به‌‌طلاق شود و به‌‌قول عوام‌‌الناس ـ مهرم حلال جانم آزاد بگويد ـ چنان‌‌كه اين‌‌گونه باشد گرچه از روى ناچارى مهريه‌‌اش را بخشيده است لكن شوهر تمام مهر را و در مواقعى بيش از آن‌‌را نيز مديون همسرش مى‌‌باشد كه جزو حق‌‌الناس است و چنان‌‌چه پرداخت نكند عذاب اخروى را به‌‌دنبال خواهد داشت.