مسئله ۸۲

مسئله ۸۲

سپس بايد ميان مرفق‌‌ها و سرانگشتان دست راست را بشويى كه هر سه قسمت دو استخوان رابطه ميان دو قسمت دست را، و طبعا ميان دو استخوان را نيز سرجمع بايستى تا سرانگشتان بشويى، و بعدا به‌‌همين‌‌گونه دست چپ را، و در هر دو دست نيز چه از مرفق‌‌ها تا سرانگشتان را بشويى و چه برعكس از سر انگشتان تا مرفق به‌‌هرحال فرقى ندارد الاّ اين‌‌كه فرض اول مطابق عرف عقلاست و ملتزم شدن به‌‌فرض دوم هم زائيده تعصبّات جاهلى است. كه آيه و بسيارى از روايات در اين‌‌باره مطلق است، و «الى المرافق»، در آيه تعلق به «كائن» مقدر دارد به‌‌اين معنى كه ميان مرفق‌‌ها و انگشتانتان بايد شسته شود، و اگر «الى المرافق» تعلق به «فاغسلوا» داشت اشكالاتى در معناى آن به‌‌وجود مى‌‌آمد از جمله چنان‌‌كه دست‌‌ها را تا مرفق‌‌ها بايد شست براى صورت‌‌ها نيز ـ به‌‌موجب عطف ـ بايد مرفق‌‌هايى باشد كه شسته شود. در صورتى‌‌كه براى صورت‌‌ها هيچ‌‌گونه مرفقى متصور نيست. و سپس بخشى از سر را با باقى‌‌مانده‌‌ى آب وضو چه با دست راست يا چپ* چه از بالا به‌‌پايين يا به‌‌عكس* و يا طور ديگر مسح كنى، و تنها واجب اين است كه قسمتى از سر با يكى از دو دست مسح گردد چنان‌‌كه نص «فَامْسَحُوا بِرُئُوسِكُمْ»«بخشى از سرهاتان را مسح كنيد» بيش ازاين را واجب نكرده، كه حضرت صادق عليه‌‌السلام در پاسخ زراره كه پرسيد از كجا بفهميم مسح سر تمامى سر را نمى‌‌گيرد؟ فرمود: «لِمَكانِ الْباءِ» كه «بِرُئُوسِكُمْ» بايش براى تبعيض است، ولى نسبت به‌‌روى پاها واجب است تمام روى پا به‌‌صورت عرضى و طولى تا اولين بلندى روى پا كه ابتداى استخوان برجسته پاها است، مسح گردد. براى اين‌‌كار بهتر است كل كف دست را به‌‌طور مورّب روى انگشتان پا نهاده و دست را تا برآمدگى اول روى پا مسح كند. و اين به‌‌دليل «وَأرْجُلَكُمْ إلى الَكعْبَيْنِ» است كه منصوب مى‌‌باشد و اين‌‌مسح، با مسح سر كه «برئوسكم» است اين فرق را دارد، و به‌‌همين ترجمه‌‌ى ساده‌‌ى آيه كه بعضى از سرهاتان را، و تمامى پاهاتان را تا برآمدگى نخستين مسح كنيد بسنده مى‌‌كنيم. و «الى الكعبين» در پاها هم همانند «الى المرافق» در دست‌‌هامتعلق به «كائن» مقدر است، و اگر تعلق به «امسحوا» داشت برخلاف اتفاق فريقين مسح پاها به‌‌عكس جايز نبود*.