مسئله ۸۷۱

مسئله ۸۷۱

از نظر اين‌‌كه توريه خود نيز بخشى از دروغ است، تنها در موارد استثنايى جايز و يا واجب مى‌‌شود، زيرا سخنى كه شنونده را به‌‌خلاف واقع مى‌‌كشاند، از اين نظر كه بخش مهم دروغ است حرام بوده، و در حال عادى و بدون عذر محكوم به‌‌حكم دروغ است، و شرع اقدس الهى از مؤمنان چنان خواسته كه حتى‌‌الامكان به‌‌راستى گرايند و راستا زندگى كنند. و از هرگونه گزاف‌‌گويى و خلاف واقع بپرهيزند، و اين چهار گونه دروغ كه برشمرديم با اختلاف ابعاد گناهشان، جملگى در زير پوشش واژه‌‌ى «دروغ» حرامند، و هيچ‌‌گاه سه بعد نخستشان هم حلال نيست، زيرا در حال ضرورت نيز بايستى توريه كرد، مگراين‌‌كه امكان توريه نيز از دست برود و يا مكلف نداند يا نتواند توريه كند كه «لا يُكَلِّفُ اللّه‌‌ نَفْسا إلاّ وُسْعَها»، «خدا هرگز كسى را به‌‌جز اندازه‌‌ى كشش و كوشش و توانش به‌‌چيزى مكلف نمى‌‌كند».