مسئله ۹۵۲

مسئله ۹۵۲

واجبات كفايى كه براى حفظ نظام معيشتى است از اين حكم مستثنى است كه تجارت و معمارى و عملگى و زراعت و تجارت و طبابت و مانند اين‌‌ها اصولاً در صورتى امكان دارد كه براى امرار معيشت دست اندر كار اين‌‌گونه شغل‌‌ها باشند، و تنها واجبات عبادى است كه مزدى ندارد، هم‌‌چون تعليم واجبات و امر به‌‌معروف و نهى از منكر و انجام واجباتى براى مرده و ولايت يتيم و مانند اين‌‌ها، ولى واجبات معيشتى چنان نيست بلكه وجوب آن‌‌ها در صورتى است كه زندگى انسان را اداره كند، و در غير اين صورت مفت خوراندن و حرام است، مگر در صورتى كه دو عمل كه هر دو مزد دارند به‌‌طور برابر با يكديگر معاوضه شوند، و بالاخره هر شغلى كه در رابطه‌‌ى با امرار معاش است در اصل بر همين مبناى امرار معاش به‌‌عنوان واجبى كفايى مقرر شده، كه هم براى شاغلش امرار معاش است و هم براى ديگران كارگشايى است، مثلاً «تِجارَةً عَنْ تَراضٍ» كه از مهم‌‌ترين واجبات كفايى است در صورتى معنى دارد كه سودى ببرد و زندگى را اداره كند والاّتجارت نيست بلكه بطالت و بيگارى و خسارت است كه از بيكارى هم بدتر است مگر در تجارتى كه طرف مقابلتان نيازمند و شايسته‌‌ى كمك باشد و شما هم نيازى به‌‌سود گرفتن از او نداريد.