بِسْمِ اَللَّهِ اَلرَّحْمَانِ اَلرَّحِيم
الْحَمْدُ اللَّهُ رَبُّ العالَمِينَ وَ صَلَّي اللَّهُ عَليَّ مُحَمَّدٍ وَ عَلِيٍ آلِهِ اَلطَّاهِرِين
اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَيَّ مُحَمَّدٌ وَ آلُ مُحَمَّد
(أعوذ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیطَانِ الرَّجِیمِ)
(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ) [جمعه: آیه ۹]
ما سعی را دیروز مقداری صحبت کردیم. از نظر لغوی سعی رو ملاحظه بفرمایید، در تفسیر صفحه سیصد و چهل و پنج. (اَلسَّعْيِ هُوَ عَدُوٌ دُونَ اَشَد وَ عَمَلٍ مَقْصُودٍ مِتَّ مُتحَن بِهِ وَ هُوَ الْعَمَلُ الَّذِي يُعْطِي بهِي عَلَيَّ حَمَامَةً وَ عِنَايَةٌ سَوَاءٌ اَكَانَتْ فِي اصْلاحٍ ومَن يَعمَلُ مِنَ الصَّالِحَاتِ وَ هُوَ الْمَنُّ فَلَا كُفْرَانَ بِسَعْيٍ اَوْ كَانَ فِي خَرابٍ وَ سَعاً فِي خَرابِها اَيَّ اَلْمَسَاجِدِ فَاسْعَيُوا اِلَيَّ اَلْجُمُعَةَ اَلْخُطْبَتَا وَ صِرَاطاً وَ قَامَاتاً وَ حُضُوراً هُوَالْقَصْدُ وَ اَلْعِنَايَتُ اَلْخَاصَّةُ لَهَا دُونَ عَنْ يَشْغَلُ الاِنْسان عَنْهَا عَن يشاغلِ الدُّنيويا او اخرُوِي) الی آخر.
دیروز بحثی داشتیم مراجع به این امری که به سعی شده است برای نماز جمعه، و یه اشاره ای هم امروز می کنیم، چند تا روایتم هست که براتون میخونم.
(يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ) [جمعه: آیه ۹]. خب کسانی که دور اند از نماز جمعه، (عَلِيُّ حَدُّ فَرْسَخَيْنِ) اند. صبح تا ظهر طول می کشه.
در بعضی از روایات هستش که (مَنْ كَانَ عَلِيٌ رَأْسَ فَرْسَخَيْنِ) باید حاضر بشه، اما اکثر از اون فرسخین، نه. (مَنْ كَانَ عَلِيٌ رَأْسَ فَرْسَخَيْنِ) رو ما چند حساب کردیم دیروز.
یک حسابش که می تونیم قبول کنیم این است که فرسخین یک ربع حد سفر سابق بوده، یک ربع حد سفر سابق یعنی از صبح تا ظهر. روایاتی که در این باب هست ملاحظه بفرمایید، که تأیید می کنه و البته نسبت به حدی که هست برای صلاة سفر ما قائل هستیم فرق می کنه.
(الصَّحِيفَةِ اَلْهَادِي اَلْعَشَر وَ ثَانِي شَيَّعِهِ اَنْظُرَانِ قَالَ قَالَ ابوجعفر عَلَيْهِ السَّلاَمُ اَلْجُمُعَةُ اَلْوَاجِبَةُ عَلَيَّ مَنْ اَنْ صَلَّيَ الْقاضافَةُ الاَهْلَهَهْ اُدْرِكِ الجُمُعَة) یعنی سِتِها. تقریباً اینطوریه، حد معتدلش ستها.
(وَ كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّي اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ اِنَما يُصَلِّلُ اَصَلُ فِي وَقْتِ اَلظُّهْرِ فِي سَائِرِ اَلايَامِ كَيْ اِذا قَدْرَ صِلاََِ اَلرَّسُولِ اَللَّهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ رَكَعُوا عَلَيَّ رِهَالَهُ قَبْلَ اَللَّيْل) یعنی ظهر که نماز جمعه میخونن، وقتی برمی گردن قبل لیله، که نماز عصرم بعد می خونن
(وَ ذَلِكَ سُنَّتُ اِلْيَ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ). یعنی (فَرِيقَةٌ حُتْمِيَّةِ رِسَالِي اَوْ رَسُولِي اُلَيَّ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ)
حدیث آخر (عَنْ مُحَمَّدٍ مُسْلِمٍ عَنِ ابي جَعْفَراً مِنْ بَابٍ عَلَيْهِمُ السَّلامُ قَالُوا تَجِبُ جُمُعَةُ عَلِيٍ مَنْ كَانَ مِنْهَا عَلِيٌ رَأْسُ فَرْسَخَيْنِ وَ كَذَالِك(4:05)
این (عَلِيٌ رَأْسَ فَرْسَخَيْنِ) رو یکی از حساب هایی بود که دیروز عرض کردم. عرض می شود که در یه حدیث متداخلی هست، یا حداقل صحیحه که (اِنَما وَجَبَ اَلْقَصْرُ فِي زَمَانِيَةِ فَرَاسِخَ لانَّهَا مَسِيرَةُ الْيَوْمِ بِعَقْلِ بِهِ السَّيْرُ وَ الْغالِبِ عَنِ الْمَسِيرِ حَالِياً اغْلِبِ السَّيْرَ وَ الْغالِبُ عَلَيَّ الْمَسِيرُ لَيْسَ كَمِثْلِ فراسِخ حَتي (4:38).
(بَاغَلَبَ اَلسَّيْرُ وَ اَلْغَالِبُ عَنِ اَلْمَسِيرِ سَبْعاً قُرَّةَ وَ اَلْوَاحِدُ هَادِياً، هَادِياً تَاسِعَاتٍ، تَاسِعَاتِ خِلاَلَ اِرْبَعِ اَلشِّينِ سَاعَتْ لِصُوَرٍ مُعْتَدِلٌ بِهِ اِغْلِبِ اَلسَّيْرَ اِقطا اِرْجُوا (4:56) نَدرَتانياً، نَدرَ ثالِثاً، الْقُرْآنَ يَشْتَرِكُ الْخَوْفُ وَ اِذا ضَرَبْتَ فِي الاَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ بَناهُمْ اَنْ تُبْصِرُوا مِنَ الصِّلاتِ اِنْ خِفْتُمْ هَاوِياً مَا فِيَّ خَوف. صَبْراً كَافِياً طَرِيقَ صَبَّاحٍ، صَبَّاحٍ غَيْرُ ذَالِكَ)
رو این حساب ها ما حال اینطور عرض می کنیم، وقتی که نماز جمعه مثلاً در قوم اقامه شد، (مَنْ كَانَ عَلِيٌ رَأْسَ فَرْسَخَيْنِ) باید بیاد؟ نه، کسی که در ربع حد سفره. ربع بیست و چهار ساعت چیست؟ شیش ساعته. شیش ساعت همونی ست که در روایت خوندیم.
اگر نماز صبح را در اهلش خوند، نماز ظهر رو بخون. یعنی شیش ساعت راه، شیش ساعت راه الان با سیارات چقدره؟ پونصد کیلومتر هست؟ چهارصد کیلومتر. سیصد، چارصد کیلومتر.
از سیصد، چارصد کیلومتر اگر ما رأس فرسخین حساب کنیم، و اگر خوف را حساب کنیم که مرحله اخیر است، الان خوفی در کار نیست. مطلب دیگر این است که بین دو صلاة جمعه باید که یک فرسخ بیشتر فاصله نباشه، اینم یک حدیث بیشتر نداره.
فعلاً نمیشه این رو قبول کرد، یک حدیثه. فقط ظهرا عرض می شود که محمد بن مسلم است، عن ابی جعفر باقر (عَلَيْهِ سَلاَمٌ) فقط یک حدیثه. (وَ لاَ تُقْسِمَا لَيْسَ بِكَذِي) علماً اجازه نمی دهد ما این حدیث و قبول کنیم، بحث فسخ است. اما بحثی که باید امروز بکنیم.
(إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ) [جمعه: آیه ۹] . (بَحثُ الاَوَلِ حَوْلَ صَلاَةِ اَلْجُمُعَةِ).
(هَلْ اِنَ صَلاَةِ اَلْجُمُعَةِ تَامِيمُ عَلِيٍ اَلرَّكْعَتَيْنِ وَ اَلْخُطْبَتَيْنِ او تانِي الْخُطْبَتَيْنِ قَبْلَ رَكْعَتَيْنِ اَو تَامِيماً، تَامِيماً لاَنَهُوا تَامِيماً حَسَبَ اَلْمُصْطَفِي مِنْ هَادِي آيَاتِ اَلثَّلاَثِ صَلَاةُ الْجَمْعِهِ تَامِيمُ خُطْبَتَيْنِ قَبْلَ رَكْعَتَيْنِ، لاَ تامي خُطْبَةٍ قَبْلَ اَلرَّكْعَةِ امّا مُسَماً خَطْبُهُ مُسْتَنَادِتاً بِالثَّنَةِ مُسَمّاً رَكَعْتُ مُسْتَنَادِتاً لِسُنَّةِ)
اونی که ما از قرآن استفاده می کنیم، چنان که توضیح عرض می کنم. باید نماز جمعه که خونده میشه خطبةُ الله قبل از رکعةٌ الله باشد. اما خطبةٌ الله بر حسب سنت قطعیه خطبتین است، و رکعتٌ الله رکعتین است، و در بعضی از روایات خطبتین، بدیعٌ رکعتینه.
چرا نماز جمعه دو رکعت شد؟ اون که نماز بعد خطبتینه؟ برای اینکه خطبتین بدل رکعتین قرار گرفته. حالا این جهتی است که البته در به عنوان حکمت در روایات ذکر شده.
حالا
از خود آیات ما می فهمیم مطلب رو که صلاة جمعة یعنی (مَجمُوعُ اَلْخُطْبَتَيْنِ وَ اَلرَّكْعَتَيْنِ اوْ خُطْبَةِ مَا قَبْلَ رَكْعَتَيْنِ ما اِنَما تَسْمِيَةُ خُطْبَةٍ وَ رَكَعتُ مُسْتَنَادٌ لِسَنَت). (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ) [جمعه: آیه ۹]، (اَلصَّلَاةِ) همون صلاتی است که قبلاً تشریع شده و می خوندن.
(إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ) [جمعه: آیه ۹]. (لَمْ يَقُلْ فَاسْعَوْا اَلَيَهَا. فَذِكَرَالِلُهُ لَيْسَ فِيهِ اَلرَّكْعَتَيْنِ. لَيْسَ فيهِ رَكعَت الصَّلاةِ ذِكْرللهُ اَعَمَّ مِنْ رَكَعَاتٍ اَوْ رَكْعَتَيْنِ وَ صَلاَةٌ). مقتضای فصاحت، مخصوصاً فصاحت بلیغه قرآنی چیه؟
این ست که لفض مطابق معناست صد در صد، و معنای مراد مطابق لفظ باشد صد در صد. اینجا نفرمود (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ) [جمعه: آیه ۹] مراد از صلاة، صلاة جمعه است.
هنوز حالا نفهمیدیم صلاة جمعه فقط رکعات یا خطبین هم هست، یا خطبه ست. ولی بعد می فهمیم. (إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا) [جمعه: آیه ۹] . نفرمود (فَاسْعَوْا اَلَيَهَا). جمعه چیز دیگری که غیر از صلاة معمولی ست، غیر از رکعات و رکوعات و سجودات خاصه است، چیز دیگری هم موجوده.
و اون چیز دیگر قبل هم هست، چون فرمود (فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ) [جمعه: آیه ۹]. (وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ) [جمعه: آیه ۹]. (فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلَاةُ) [جمعه:آیه ۱۰]. (لَم یَقُل فَإِذَا قُضِيَتِ فَإِذَا قُضِيَتِ الله). (فَصِلاَتٌ مَجْمُوعَةُ اَلْمَرَّتَيْنِ وَ بَيْنَهُمْ ذَكَرْلَلُهُ)
اینجا اینکه صلاة رو قبلاً فرموده، بعداً (ذِكْرَاللُهُ) فرموده، بعداً صلاة فرموده. ابتداش (فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ) [جمعه: آیه ۹] است، انتهاش (فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلَاةُ) [جمعه:آیه ۱۰] می فهمیم که مبتدأ (صَلَاةِ الجُمُعَه ذِكْرِ اللَّهِ غَيْرِ رُكُوعَاتٍ وَ سُجُودَاتٍ وَ رَكَعَاتٍ).
(وَ رُختَتَمُ صَلاَةِ اَلْجُمْعِهْ عبارت عَنِ الرَّكَعَاتِ وَ اَلرُّكُوعَاتُ اَلْمُفَسَّرُ بِالسُنَتِ بِالرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ اَلْخُطْبَتَيْنِ). وانگهی این استغراق ندارد. (لَمَا تُسَمَّا عَبْدِعا عَلِيُّ الْمَيِّتُ صَلاةُ مَيِّتٍ كَيْ لَاتَسَمَّا الرَّكْعَتَانِ قَبْلَ خُطْبَتَانِ الصَّلَاةُ؟ صلاة.
(وَ لاَسِيهِ مَا عَنْ صَلاَة مِنِ اصْلاح يَعْنِ اَلْوَقُودَ وَقُودُ اَلنُّورِ وَ قَوَدُ اَلنُّورِ فِي اَلْخُطْبَتَيْنِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ اَكْثَرْ مِنْ وَقُودِ اَلنُّورِ وَ اَلرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ اَلْجُمُعَة).
ظلماتی که بین ما و بین حق سبحان و تعالی ست، این ظلمات را وقود نور و گیرانه نور برطرف می کند، و مهمترین وقود نور عبارت است از صلاة، و این صلاة دارای ابعادی ست در روز جمعه، بُعد بسیار مهمتر که مسئولیت زیادترم دارد، عبارت است از خطبتین، سیاستین، سیاسیتین در عرض می شود که روز جمعه قبل از عرض می شود که رکعتین جمعه
(إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ) [جمعه: آیه ۹]. (صَلاَةُ اَلْجُمُعَةِ كُلَّهَا ذَكَرْلِلُهُ مِنْ خُطْبَتَيْهَا وَ رَكْعَتَيْهَا صَحِيح عَنِ اَلصِّلاَةِ بِمَعنَا الرَّكَعْتِ ذَكْرَللَهُ قِيَاماً مَقْرُوداً وَ رُكُوعاً وَ سُجُودا).
ولکن (اَلْخُطْبَتَيْنِ اَلتِّينِ قَبْلَ رَكْعَتَيْنِ كَذَالِكَ ذِكَرْلِلُهُ لَيْسَ يَوْمَ الجُمُعَهَ (إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ، إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ) وَ ذِكْرَاللَّهُ يُقَابِلُ ذِكْرَ شَيْطَانٍ وَ يُقَابِلُ اَلسَّهْوَا ذِكْرِ اللَّهِ حَيَّاتُ اَلْمُثَلِّثِ ذُكْرْلِلُهُ ذِكْرَ شَيْطَانٍ لاَ ذِكَرَلَلَهُ وَ لاَ ذِكْرُ شَيْطَانِ اِحمَال).
اینی که به ما امر شده است عبارت ست از(ذِكْرِ اللَّهِ). (فَاِذا خَطِيبٌ مِنْ خُطَبَايِ جُمُعَةٍ يَمْدَحُ فِي صَلاتَيْنِ الظَّالِمِينِ اَوْ يَسْتَدِينَ اَوْ يَفْتَرِينَ اَوْ يَكْفُرُ اَوْ يَقُودُ عِوَجاً اَوْ مَعذالِكَ مِن مَا يُقَالُ ذِكْرُاللَّهُ وَ عَلَيْهِ اَلصِّلاَتُ مُحَرَّمٌ وَ لاَ يَجُوذُ اَلْحُضُورُ بِهِ هَذِهِ اَلصِّلاَة)
حتی (اِذا (12:35) عَنْ اذا عِشْرِيهِ وَ كَذَا، وَ كَذَا، وَ كَذَّا، لاَنِ لِلَّهِ بِهِ عَلَيْهوا فَاسْعَوْا اِلَيَّ ذِكْرُلَلَهُ وَ ذَكَرْلُلُهُ هُنَا فِي مَرَاحِلِ عَدِّه). پریروز عرض کردم که (ذِكْرِ اللَّهِ) در اینجا چند بعد دارد.
(إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ) یعنی (الِيَّ اَلْخُطْبَتَيْنِ اَلتِّينِ تُذَكِرَانِكُمُ اَللَّهَ). یعنی (خَطِيبَ اَلْجَمَّةِ تَذْكُرُ) ثانياً (اِلِيَّ تُذَكِّرُكُمُ اَللَّهَ عَلَيَّ ذُو ذَكَرْلَلُهُ). ثالث چی؟ (إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ یا تم فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ). (قَدَّرْنَا نَذْكُرُوا رَبَّنَا سُبْحَانَ تَعَالَيْ عَلَيْهِ اُذْكُرُونَا).
(فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ وَاشْكُرُوا لِي وَلَا تَكْفُرُونِ) [بقرة: آیه ۱۵۲]. (وَ هُنَا مُثْلُثُ مَنْ ذَكَرللَهُ مَعَنِي مِنْ قَوْلِي تَعَالَي فَاسْعَوْا اِليَّ ذِكْرَللَهُ فَلا تَبْدَعا يَكُونُ الاِيمانُ ذَاكِراً لاللَّهِ وَ المامومُ ذَاكِراً مُتَذَكِّراً اَللَّهُ سُبْحَانَ تَعَالَي، وَ اَمَا اَذا خَلَطَ خَطِيبٌ اوْ خَلَطُ المَأمُوم اَلْمُسْتَمِعُ ذِكْرَ غَيْرِ اَللَّهِ مَعَ ذِكْرِ اَللَّهِ هَذَا قرض).
از خود لفظ (فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ) [جمعه: آیه ۹] این مطلب و ما کاملاً بدست می آوریم. بنابراین یک نماز جمعه ای در یک جایی تشکیل دادن و خطیب جمعه روی سیاست غلط، یا با عاطو الثلاثین، مدح ظالمی رو می کند، یا حرف های غلط می خواند، یا تهمت می زند، یا غیبت می کند، یا دروغ می گوید، یا مسخره می کند، یا چه می کند و اینارو به حساب خدا میاره، این دوبله حرام است هم خودش و هم عرض می شود حضورش.
مطالبی است که نباید بگیم، و نمیگیم. ولکن عملاً اینطور هست خودتون فکر بفرمایید.
(فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ) [جمعه: آیه ۹] خب (وَذَرُوا الْبَيْعَ) [جمعه: آیه ۹]. ماذا یعنی (وَذَرُوا الْبَيْعَ). (وَ ذَرُوا اَلْبَيْعَ وَ مَا اِلَيُّ ذالِكَ مِنْ جَمَلاتِ بَيِّناتِ الهاتِ سُورَةَ اَلْمُبَارَكَةِ تُعَدِّدُ فَرْضَ اَلْجُمُعَةِ (إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ) [جمعه: آیه ۹].
(مَا هُوَا اَلْمَعْنِيُّ لِلْبَيْعِ). اولاً. (وَ مَا هُوَ مُوَقَّعٌ حُرِّمَتْ بَيْعٌ)، ثانیاً. آیا (بَيْع) فقط یعنی فروش؟ خرید رو شامل نیست؟ اگرم خرید و شامله آیا فقط خرید و فروشه؟ اجاره و رهن و مزارعه و مضاربه و مصاقات و کفالت و، و، و، و، سایر معاملات و شامل نیست؟
از خود آیات استفاده می کنیم، که کل معاملات و شامله. کل معاملات
(الْمُعَاملاَتِ اَلْخَرَوِيَّةِ المُعامِالَتِ دنيويه اَلْعَبْدِ وَ اَلْعَطَا وَ كُلِّ حركت حَيَوِيَّةٌ اِنْسَانِيَّةُ فِي اَلْحَيَّاتِ مَعْنِيَةُ الْقَوْلِ تَعَالَي وَ ذَروالبَيع و التِّجَّارتِ اَشْمَعْ مِنَ الْبَيْعِ لِمَاذَا تَذْكُرُ الْبَيْع)؟ (لانَ الْبَيْعُ اَهَمُ التِّجاراتِ اَهُمُّ اَلتِّجَارَاتُ اَلْمَادِيهِ وَ قَلَّ مَادِيهِ عَلِيٌ اَهَمُ اَلتِّجَارَاتِ المادِيهِ اَلْبَيْعُ ثُمَّ مَعَ اَلذَّالِكِ اَلشِّرَاء اَلاِجارَه اَلْكَذَا، اَلْكَذَا سَائِرُ اَلْمُعَامَلاَتِ مَشْمُولٌ بِهِ قَوْلي تَعالَيْ يا اَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا اُوْفُو)
پس اینجا (بَيْع) که ذکر فرمودند به عنوان شاخص ترین مصداق معاملاتی است که انسان و سرگرم می کنه، این مغازه است، و (بَيْع) است، و چه است که انسان رو باز می دارد از حضور اول وقت در نماز جمعه به چیز دیگر.
چون مهم ترین شغلی ست که شاغل انسان است از کارهای دیگر فرمود (ذَرُوا الْبَيْعَ) [جمعه: آیه ۹]. یعنی جاندار ترین، و مهم ترین، و اساسی ترین و مُرَکَظ ترین شغلی که انسان از برای استمرار حیات انجام می دهد، از برای ادامه حیات (بَيْعِ). میگه (وَذَرُوا الْبَيْعَ) [جمعه: آیه ۹]
حالا دونه، دونه، کلمات آیه (وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ) [جمعه: آیه ۹] (قَدْ يُقَالُ خَيْرُ اَفْعَلْ وَ تَفْضِيلٌ يُقَابِلُهُ خَيرُالعَقَال وَ هَادِي اَلْقَرِينَةِ عَلَيَّ عَنْ قَوْلِ تَعَالَي فَاسْعَوْا لاَ يَعْمَلُ وُجُوب اَلْبَاعِ اِنَما رَجحانُ هَذَا اَلْخَيْرُ لَقَوِيّاً لَيْسَتْ هِيَ حَتِّي اِذا هَدَيْتَ بِهِ مَلِكَ) احياناً خير ميارن، و مِنْ ميارن (هَذَا خَيْرٌ مِنْ هَذَا) این بهتر است از اون.
خوب در اینجا یه مقداری صحبت کنیم. (هَذَا خَيْرٌ مِنْ هَذَا) ممکن است که هر دو خوبن، این بهتره. ممکن است این بد است، اون خوبه. ولکن اگر (مِنْ) نیاوردن اگه گفتن (هَذَا خَيْرٌ) هیچی هم نگفتن. مقابلش چیه؟ شره.
(اَلْخَيْرِ يُقَابَلُ شَرٌ فَالْخَيْرُ اِذا لاَ يَعْبُدا بِهِ مِيلٌ نَصٍ فِي مَقَابِيلِ شَرٍ وَ هُنَّ يَقُولُ رَبَّنَا (18:12) (إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ) [جمعه: آیه ۹] (لاَ فِيهِ مَنْ لاَ ذَالِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ).
اونیکه در اول ظهر نماز جمعه بر شما خیر است اینه، بقیه شره. (بَيْعَ شَرُ، تِجارَةُ شَرَّ، دِراسَة شَرُّ، تَدْرِيسٍ شَرِّ، تَألِيفِ شَرِّ، كُلِّي شِي شَرُ اِذا، اِذا اَهْم) ما راجع اهم بحث نمی کنیم، یا مقاره یا اهم.
ولکن (هُنَا كَضَابِطِ عَامِهِ يَقُولُ رَبُّنَا سُبْحَانَ تَعَالَي) (إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا) [جمعه: آیه ۹] جدیته. (إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ) [جمعه: آیه ۹]. (ذِكْرِ اللَّهِ) اهم مِنْ كُلِّ شَيٍ.
ولکن (ذِكْرِ اللَّهِ) لهو راحت، (ذَكرلَلَهُ فِي خُطْبَتين جُمُعَةٍ رَكْعَتَيْهَا ذِكَرَللَهُ في التَّدْرِيسِ، فِي اَلدِّرَاسَةِ، فِي اَلْوَعْدِ، فِي اَلاِسْتِمَاعِ، فِي بَيْعٍ، وَ شُرَاعٍ، اِذا كَانُوا كَلَّهُوا مُحَلِّقَ عَلِيٍ فَوْقَ ذكرللهِ وَ لَكِنْ ذَكَرْللُهُ هُنَا اَهَمَّ كُلِّ شَيٍ فِي اَلْعَالَم). ببینید قاعده است
(فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ) [جمعه: آیه ۹] یعنی (بَيْع) شما اگه برای خاطر خدا هم هست ذکر شیطان میشه. این (ذِكْرِ اللَّهِ). اگر تجارت شما برای هر منظور مباح و راجعی هست و حتی واجبی هست، خب میشه ذکر شیطان.
مگر اینکه در لسان شرع یک کاری باشد که اهم از صلاة جمعه باشد، اوجب باشد، در دوران اهم بین، واجب و اوجب البته اوجب مقدمه، یا واجبین متساویین در اینجا تخییره.
اما (كَالضَّابِطِهِ، كَالضَّابِطِهِ مِنْ دُونِ نَفَرِ الي خصُوصِيّاتٍ الافراد وَ الي اَلْمَوَارِدِ خاصَّةُ الْخَيْرِ كُلَّهُو اَلْمَرْضِيَّةِ عِنْدللَهِ سُبْحَانَ اَللَّهِ تَعَالَي فَرْدِيَاً وَ جَمَاعِياً جَوَاهِرِيّاً اِذَا عِعْلَيْكُمْ عَنْ ذكرلله هَذَا اَلذِّكْرُ خَاصُّ وَ اِلاّ الْمُومِنُ كُلُّ حَيّاتِ الذِّكْرُ الْمُومِنُ حَسَبُ اَيْنِمانِهِ وَ قَلْبِيَّةُ ايمانِه كُلُّ حَيّاتٍ ذكرللهُ وَ لَيْسَ اَلذَّكَرُ شيْطَانَ هَذا خالِصاً عَنْ فِي مَاهٍ تَفَضُّلْ وَ تَفَضُّلٍ عَنِ الايمانِ) ولکن (ذِكَرُلِلَهُ) هم مراتب دارد.
مثلاً فرض کنید بنده دارم ذکر میگم، وقت نماز داره می گذره هی ذکر میگم، خب نمیشه این ذکر خوبه ولی نه اینکه وقت نماز که موقت است و باید من انجام بدم از بین ببره.
نمی شود واجب اوجب را از بین ببرد. ولی اوجب واجب را از بین می برد. اما اگر بین واجبین تساوی بود در لسان شریعت در اینجا عرض می شود که اختیاره.
اما شریعت در اینجا بحث اختیار ندارد، (فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ) [جمعه: آیه ۹] بعد چی؟ کسی میاد میگه خوب (بَيْع) هم، ما (بَيْع) می کنیم برای خدا. میگه نخیر، (وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ) [جمعه: آیه ۹]
(ذَالِكُمْ اِشَارَتْ بَعِيدَ مَا بَعِيدٍ مَكَاناً بَعِيدٌ مَكَانَتاً) مکان که نزدیکه باید زود بری برسی. (بَيَعُدُّ مَكَانَتاً). (الم) [بقرة: آیه ۱] (ذَلِكَ الْكِتَابُ) [بقرة: آیه ۲]. (لَيْسَ بَانَ الاِمْنَا قَرِيبٌ عَلَيْنَا).
ولکن فی (21:17). این مقام عظیمی ست که خداوند مقرر فرموده است در نماز جمعه، اون ملاحظات و حکمت ها و مصلحت های اجتماعی و فردی که خداوند مقرر فرموده است در نماز جمعه باید انجام بشه، این ذالکمه. ذالک نیست، ذا نیست، هذا نیست، ذالکم. ذالکم. این خیر بسیار بزرگ، بزرگوار پر بار این (خَيْرٌ لَكُمْ عن یقابله شَرٌّ لَكُمْ) همش شره.
نشستن دارن تفسیر قرآن میگن. اذان روز جمعه رو گفتن اگر مأذونی نباشه ها، مأذون باشه اذان میگد. اگه مأذونی نباشه. اذان جمعه رو گفتن اینجا نماز جمعه ست، بنده درس و تمام کنم، نخیر این شره الان. این تفسیری که شما میگید شره.
این (ذِكِرُ اَللَّهُ) است، اما اوجب. نمی خوام مصداق معین کنم، بعضی ها فکر می کنن نماز جمعه ای ست که فرض کنید که یه وهابی میخونه و دروغ میگه، غلط میگه، چندین مسائل دیگریه.
یا حتی یه شیعه ای میخواند که نماز جمعه ش اصلاً حضور در نماز جمعه ش حرامه. چون حضور در مجلس ظلم، حضور در مجلس عصیان، در مجلس کذب، در مجلس خطا، حرامه. اون و ما عرض نمی کنیم.
در اینجا که نماز جمعه صحیحه، نماز جمعه ای ست که صحت دارد، و صلاحیت دارد، و منم عذر ندارم، عذر بطی ندارم، در اینجا هیچ نمازی، هیچ ذکری، هیچ دعایی، هیچ درسی، هیچ مطالعه ای، هیچ کتابی، هیچ شغلی، اصلاً نمی تواند او در اول خطبه خودم رو باید برسونم.
چون نماز جمعه جان دولته اسلامی ست. یکی از چیزهایی که به دولت اسلامی روح می دهد، نمازجمعه ست که هفته ای یک روز است، و سالی یک روزم معتمر عالمی عرض می شود که حج است
که چند چیز است که اینا عبادات سیاسی اجتماعی، و اجتماع سیاسی اسلامی ست که اداره می کند شئون دولت اسلامی را به شرط این که صلاحیت داشته باشه.
(فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ) [جمعه: آیه ۹]. (الْبَيْعَ) را ما عرض می کنیم اول (الْبَيْعَ) (بِسْمِ اَللَّهِ). بعداً تجارت، تجارت با (الْبَيْعَ) فرق داره. بین (الْبَيْعَ) (وَ تِجارَةِ عُمُومِ الْقُصُوصِ قَطْي كُلِّ بَيْعٍ تَجارَت ولَيْسَتْ كُلَّ تِجَارَتٍ بَيْعاً وَ طَرِيقُ عَلِيٍ ذَالِكَ آيَاتٌ عِدَّةٌ ذِکرَ حَکِیم
(مِنْهَا فِي صُورَتِ نُورِ رِجَالٍ لاَ تَدَّعِيهِمُ اَلْآيَةُ اَلسَّابِعَةُ وَ اَلثَّلاَثَةُ بَعْدَ اَيْتِ نُورٍ يَقُولُ رَبَّنا سُبْحانَ تَعالي فِي بُيُوت). یعنی (اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ) [نور: آیه ۳۵] (فِي بُيُوتٍ) [نور: آیه ۳۶].
(هَذَالنُورَ (24:06) كَمِصْبَاحٍ اِعْلِي وَ قَبَّلْتُ عَلِيّاً فِي بُيُوتٍ هُنَا يَسْئَالُ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّيَ اَللَّهِ وَ تَعَالَي وَ سَائِلٌ وَ ذِكَرَةُ اَلْمُسْلِمِينَ هُوَ رَضِيَ اَللَّهُ اَلتِي. قَلَّ مَا هُوَا اَلْمَعْنِيُّ) (فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ) [نور: آیه ۳۶]
(يَقُولُ عُمَرُ يَا رَسُولَ اَللَّهِ هَلْ بَيْتُ عَلِيٍ وَ فَاطِمُهُ مِنْهَا لَئِنْ مَنِ اَفَاضِلُهَا. بَيْتِ عَلِيٍ وَ فَاطِمَهُ مِنْ اُفَاضِلُ هَذَالِبُيُوتِ. لاَنَ هَذَالِبَيْتُ يَحْوِي عَلِيّاً وَ فَاطِمَةُ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ). (فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فِيهَا بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ) [نور: آیه ۳۶].
(وَ لاَ تَأْنِي رِجَالٌ رُجُولَةُ اَلْجِنْسِ، رُجُولَةُ اَلْكَوْنِ، رُجُولَةُ اَلظَّهُورَةُ. رَجُولاً رَجُوْلاً طَيَّامٌ وَ لِذَالِكَ فاطمه صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ كَذَالِكَ رَجُلاً. فاطمه سَلاَمُ اَللَّهِ عَلَيْهَا رَجُلاً، هُنَا رَجُلاً فِي حَجِّ الْكَثِيرِ اِنَّما يُرِيداللَّهُ بِاذْنَ بَانْتُمْ فَتَابٌ مُذَكَّرٌ وَ لَكِنْ فَاطِمُهُ مَشْغُولَةٌ لَئِنِ اَلْمُبَارَكُهُ حُسْنَ اَلاِدْلَهِ لِصَفَادِرِالْقُرْآنِ وَ اَلسُّنَّتِ. رَجَاءُ اَللَّهِ لاَ تَدْيِيعُ. تِجَارَةً وَ لَابَيْعاً هَلِ التِّجَارَة وَ لَبِيعٌ مُطْرَفَتَانِ لاَ. تَجارَت اَعَمُ مِنَ اَلْبَيْعِ وَ اَلْبَيْعُ اِثَاثٌ (رِجَالٌ لَا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ) [نور: آیه ۳۷].
(وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ يَخَافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ) [نور: آیه ۳۷]. (فَالتجَّارَتُ اَعَمَ اَلْبَيْعَ. نَحْنُ لَمِنَ الْحَيْتِ فِي مَعَنا لَغْتُ مِنَ الغَاتِ عَلَيْنَا عَنْ رَاجِعٍ اِلِيَ اَلْقُرْآنُ. اَلْقُرْآنِ اقوي كِتَابٌ فِي اَلْغِلِّ اَلْعَرَبِيَّةِ في الاَدَبِ البعربيِّ فِي اَلفَصَاحتِ اَلْعَرَبِيَّةِ فِي البلاغَت. كُلِّي شَيْ.
لِمَاذَا نُرَاجِعُ اَللُّغَاتِ اَلْمُخْتَلِفَ اَلْجِهَاتِ. تِجَارَتِ الْقُرْآنُ عَبَارَتْ عَنِ الْمُعَامَلَةِ ايتِ الْمُعَامَلَةُ كَانَتْ مُعَامَلَةً مَادِيَةً، مُعَامَلَةً مَعْنَوِيَّةً، مُعَامَلَةً اِرْضِيَّةً، مُعَامَلَةً معرفية، مَعْمَالَةً خَارِجِيَّةً، ايتِ الْمُعَامَلاَت.
وَ عَلَيَّ اَلسَّبِيلُ هَذَا اَلْمَعْنَا اَلْعَامُّ مِنْ آيَاتٍ مِنَ اَلْقُرْآنِ اَلْقُدْرَتِ الاولي التجارت اعم مِنَ اَلْبَيْعِ وَ لَكِنْ قَدْ تُخُيِّلَ عَلَيْنَا. اَلتِّجَّارَتِ عِبَارت مُعَامَلاَتِ مَادِيهِ اَوْ لِعَقُودٍ. بَيْعاً شِرَاعاً تِجَارَتَا وَقْفاً مَعَ اَلذَّالِكِ. اَلْمُعَامَلاَتِ مَادِيَةٌ وَ لَكِنْ نَقُولُ اَللَّهُ. نَسْتَفِيضُ مِنْ آياتِ الاخْرِي عَنِ التجارت اِعم مِنَ المُعَامَلاتِ اَلْمَادِيَةِ هَلْ مُعَامَلاَتُ المعنوِيَّة.
اِنّا ادْرُس كَذا انْتَ تَدْرُسُ كَذَا تُجَّاراً. ولکن التِّجَارَا تَامِنٌ مُعَامَلَةٌ لابُدَّ عَنْ تَكُونٍ حَسَبَ مَرَدّاً لاللَّهِ لَاتَعَالِي. احیاناً، تجارتاً، تبور احیاناً، تجارتا تبور. التِّجَّارت اَلَّذِينَ لِتَبُورَ عبارت عَنِ اَلْمَعَامِلِهِ اَلَّتي اِلاّ ذَوَا مَرْدَلاَللَّهِ. اِلاّ ذُو حَسَبٍ اِلاّ ذِكْرَ لِلَّهِ تَعَالَي وَ اَلتِّجَارَت بَائِرُهُ اَلَّ لِتِجَارَتِ اَلَّذِي تَبُورُ عِبَارَتَا عَنِ الخسارت تَجَارَتْ لَكِنْ هااوِلاً اَلَّذِينَ يَشْتَرُونَ ذِلاَلَ فِي اَلْهَدْيِ اِشْتَرَوْا ذَلاَلَتاً بِالْهَدْيِ وَ مَا اَلَيُّ ذَالِكَ)
اینجا آیات دیگری هستش که تأمیم می دهد مطلب رو. از جمله، در سوره بقره. فی سورة البقره، (أُولَئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلَالَةَ بِالْهُدَى) [بقرة: آیه ۱۶]. (اشْتَرَوُا) بعضیا میگن مجازه. چی مجازه؟
چیزی که برخلاف معموله خیال می کنن مجازه، و مجاز و انسان نباید قبول کند مگر اینکه غریزش باشد، نخیر برعکسه. (فِي جَانِ اَلاِنْسَانِ اَلْمُسَمَّا بِهِ رُوحَ اَلاِنْسَانِيَا وَ بَدَلَ اَلاِنْسَانِي. هَا لِلْبَدَنِ اَلْبَقَا حَقِيقاً اَلرَّوْحُ وَ اَلْجَانُّ. هَا لِلرُّوحِ حَقِيقَةٌ وَ اَلْبَدَنُ مَجَازٍ). او (28:29) حقیقتان.
ولکن (رُوحُ اُحْكُمْ اِلَيَّ الْبَدَنَ)
(فَالْمُعامَلاتُ رُوحِي وَ اَلنَّفْسِيُّ فِي اُخْرِي تَكُونُ مِنْ تِجَارَتٍ مِنَ اَلْمُعَامَلاَتِ اَلْجَسَدَانِيِّه. اَلْمُعَامَلاَتِ اَلْجَسَدَانِيَّهْ بَيْعاً وَ زَرَاعَتَا وَ تِجَارَتَا وَ كَذَا وَ كَذَا تِجَارَاتٍ وَ مُعَامَلاَتٍ وَ لَكِنْ اِذَا آمَنْتُ مَعَ رَبِّي.نَعَمْ تَاجَرْتُمْ مَعَ رَبِّي كَيْ تَاجَرْتُ مَعَ رَبِّي آيَاتٍ تُسَلُّ عَلَيَّ بَطَّ هَذَا اَلْمَعْنَا وَ تَاكِيدَ هَذَا اَلْمَعْنَا).
این آیه (أُولَئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلَالَةَ بِالْهُدَى) [بقرة: آیه ۱۶] ضمه باید که به عکس باشه. (اشْتَرَوُا بِالْهُدَى فی الضَّلَالَةَ). (الضَّلَالَةَ) ها رو بدن (بِالْهُدَى) رو بگیرن. (الضَّلَالَةَ) ها رو دور کنن و هدایت رو بگیرن، و این (اشْتَرَوُا) است.
(أُولَئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلَالَةَ بِالْهُدَى فَمَا رَبِحَتْ تِجَارَتُهُمْ) [بقرة: آیه ۱۶] حقیقته، تجارته. تازه اگر مجازم باشد، اصلاً مجاز و حقیقت یعنی چی؟ بحث در مجاز و حقیقت ما داریم که ما دنبال این بگردیم که آیا این لفظ حقیقت است یا مجاز. نه آقا، نه حقیقت می خوایم، نه مجاز.
این لفظ وقتی استعمار شد، مراد چه بود، از برای چه بود از قرائم چه فهمیده؟ گفتیم حقیقت است این مجازه اصابت حقیقته، عدم اصابت مجاز اینا رو میخونیم، این یک آیه.
آیه دیگر سوره توبه، سوره توبه آیه ۲۴ (قُلْ إِنْ كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا) [توبه: آیه ۲۴].
بفرمایید که خواسته به ماله، که دلیلم نداره. ولکن بالاخره تجارت اهم از (الْبَيْعَ) خواهد بود. (وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ) [توبه: آیه ۲۴]
سوره فاطر آیه بیست و نه، عرض می شود که بله، سوره فاطر آیه (إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ) [فاطر: آیه ۲۹]. ملاحظه کنید اینجا میزان و عام میدیم که تجارت اعم است از معاملات مادی.
البته اینو قبلاً هم می تونستیم بفهمیم، چون روح اهمه (إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً يَرْجُونَ تِجَارَةً لَنْ تَبُورَ) [فاطر: آیه ۲۹] با پول بهشت و می خرید؟
میگه با اعمال، با صلاة، و ذکات، و جهاد، و چه، و چه، پولم تازه میشه. یعنی پولم در راه خدا انفاق می کنیم، همه رو جمع کردیم. (إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ) [فاطر: آیه ۲۹] تلاوت کتاب الله (وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً) [فاطر: آیه ۲۹] تمام اینها تجاراته. یعنی چه؟
یعنی ما بد را می دهیم، خوب را می گیریم. زحمت می کشیم در مقابل، رضای الهی و جنت خدا رو می گیریم. پس این تجارته. (لِيُوَفِّيَهُمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ غَفُورٌ شَكُورٌ) [فاطر: آیه ۳۰].
و همچنین سوره ۶۱ آیه ۱۰، سوره صف آیه ۱۰. (يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلَى تِجَارَةٍ) [صف: آیه ۱۰].
تِجارةٍ ببخشید. (تِجَارَةٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ) [صف: آیه ۱۰] این (تِجَارَةٍ) چیه؟ (تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ) [صف: آیه ۱۱]. تجارت. (وَتُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ) [صف: آیه ۱۱]. تجارته.
(ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ) [صف: آیه ۱۱]. (يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَيُدْخِلْكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ) [صف: آیه ۱۲]. (وَأُخْرَى تُحِبُّونَهَا) [صف: آیه ۱۳]. اینم تجارته.
(وَأُخْرَى تُحِبُّونَهَا نَصْرٌ مِنَ اللَّهِ وَفَتْحٌ قَرِيبٌ) [صف: آیه ۱۳]. (جهادمِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ) [بقرة: آیه ۱۵۵] بکنید. (نَصْرٌ مِنَ اللَّهِ وَفَتْحٌ قَرِيبٌ) [صف: آیه ۱۳] دستتون بیاد، و این نصر تجارته. (تِجَارَةُ رَابِحَه).
پس ما از مجموعه این آیات استفاده می کنیم که تجارت، (اَلتِجارَتُ اِلتَعِنِي كُلُّ اشغال اَلاِنسان المومن اَلْمَعْنِيَةُ الاذْوالُ شَرَّتِ اَللَّهُ). خب انسان دو حال دارد در زنده بودنش.
یک حال خواب، دلیل ندارد، خواب است. یک حال بیداره، وقتی بیدار است کاری انجام می دهد یا نه؟ کار انجام نمیده نداریم، چون حداقل فکر که می کند. حالا وقتی که انسان بیدار است بالاخره کاری که انجام می دهد، این کاری که انجام می دهد کلاً تجارته.
هر فکری که می کند، چیزی که می گوید، مطلبی که می شنود، چیزی که می نویسد، کاری که انجام می دهد، همش تجارته. این می گوید که بهره ببرد، می شنود که بهره ببرد، بهره بدهد، بهره ببرد.
یا برای بهره دادن است، یا برای بهره بردن است، بهره موقت است، بهره دائم است، بهره مستقبل است، بهره حال است، یا دادن بهره، یا گرفتن. بعد اون خسارته، اما (اَلتِّجَارَتُ فِي سَبِيلِ اَللَّهِ لاَ تَحْمِلُ خِسارَتَ اِلاّ ايتِهَا الحَال).
ابداً کسی که قدم در راه خدا بردارد کشته شود یا بکشد، ببرد یا نبرد، فائق شود یا نشود. اگر در راه خدا قدم بردارد و طبق میزان شریعت الله قدم بردارد، (تِجَارَةً لَنْ تَبُورَ) [فاطر: آیه ۲۹]. مگر امام حسین ضرر کرد؟ (اَلاَمِّامِ اَلْحُسَيْنُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ تَاجِرٌ بِنَفْسِهِي فِي سَبِيلِ اَللَّهِ مَنْظَرٌ اِنما اِسْتَفَادَ، اِنَمّا اَضْرر يَزِيدُ) ضرر نکرد که.
انسان رأس و مانع عمر را که عزیز ترین رأس و مانع است بدهد، و رضایت الهی بگیرد. تا چه برسد مال رو. مال را، علم را، قال را، عمل را، حال را، اونچه هست انسان بدهد، و در مقابل رضای خدا که از مَن و مَنها و آنچه متعلقات ما هست بگیرد این تِجَارَةً هم من تَبُورَ
پس (تِجَارَةُ اَلاِنْسَانِ اِمَّا تِجَارَةٍ لَيْسَ دَائِرٌ وَ اما تِجَارَةٍ اِحْيَانَا بَائِراً وَ اِحْيَانَا غَيْرَ بَائِراً). اینطوره؟ پس انسان همیشه در حال تجارت است. حالا برگردیم به آیه جمعه.
(وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا) [جمعه: آیه ۱۱]. (رَأَوْا تِجَارَةً). (اَيَّتَ التِّجَارَةَ الْكَانَتْ وَ لاكِنَّ). (تُقابِلَ الْهَوا بِاالتِجارَةٍ تَذِلُّ عَلِيُّ اِمْنٌ بِالتِّجَارَةِ زُوراً اَلْمُحَلَّلَهُ). لهو محرمه.
لَهْوًا به طور کلی حرومه دیگه. اینکه فرموده (وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا) [جمعه: آیه ۱۱] اول تجارت و جلو انداخت که، خب تاجر حبیب الله است، کاسب حبیب الله است. تجارتی که بر مبنای احکام خدا باشد و برای رزق باشد و چه از این حرفا، این مستحب است.
احیاناً واجب عرض می شود که کفایی است. احیاناً واجب تعیینی است، در مراحل مختلفه. تجارت که خوبه که، لهو است که بده. (فَالْهُوَ مَرْتَوِدٌ فِي كُلِّ حَيَّاتِ اَلاِنْسَانِ فَالتِّجَارَتُ اَلْمَفْرُوضُهُ. هَذِهِ اَلتِّجَارَةِ اَلْمَفْرُوضَهِ عَلِي الراجهة اَصْفَهَتُ مَرْفُوضٌ عَلَيَّ صَلاَةُ اَلْجُمُعَةِ). ملاحظه کنید.
(وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ) [جمعه: آیه ۱۱] اینجا برعکس شده علتش. (خَيْرٌ مِنَ اللَّهْو وَ مِنَ تِجَارَةً) اول (رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا) فرمود چرا؟چون آدم مؤمن سراغ لَهْوً نمیره، سراغ تجارت میره.
حالا اگرم سراغ لهو رفت، میگه تجارتش ممنوع است، تا چه رسد به لهو. بعد به عکس می کنه. (قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَمِنَ التِّجَارَةِ) [جمعه: آیه ۱۱]. از لهو که معلوم است، خیر.
از تجارتم که بین مفروضٍ و راجحٍ و کذا از اون هم خیره. البته در این (خَيْرٌ مِنَ) و (خَيْرُ مَحْضٍ) ما بحث خواهیم کرد. وقتی نمونده، این رو فردا عرض می کنیم.
ولکن
راجع به نطاق تجارت،.که (كُلُّ اَشْغالِ الاِنْسانِ غَيْرِ الْمُحَرَّمِ تِجَارَةٍ صَالِحَةٍ مَفْرُوضَةُ اَوْ رَاجِحَهُ). ولکن (كُلُّهَا مَرْفُوعٌ اِلَي صَلاَةُ اَلْجَمْعِهِ). (إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ) [جمعه: آیه ۹] مراد از (الْبَيْعَ) بیان اهم مصادیقه، بعدم تجارت و ذکر کرد.
بنابراین اگر ما فتوا بدهیم که وقتی نماز جمعه صحیح خوانده می شود و شما هم معذور نیستید، می توانید در نماز جمعه شرکت کنید. اگر بایستید نمازتون رو اول ظهر بخونید باطل است، کتک دارد این نماز. مگر نماز تجارت نیست؟
انسان نماز میخواند که در مقابل رضای خدا را بگیرد، تجارته. بر حسب اونچه از آیات استفاده شد، (الصَّلَاةُ تِجَارَةً). کَمُ الزَکاة تِجَارَة، کَمُ الْبَيْعَ تِجَارَة، کَمُ الاِجَارَه تِجَارَة، تَدرِیِس تِجَارَة، دِرَاسَة تِجَارَة. اَلمُطالِعَة تِجَارَة، تَألِیِفِ تِجَارَة، تمام اینها تجارته.
منتها بعضی وقتا (تِجَارَةٌ مِنْ تَبُورِهِ) اگر (فِي سَبِيلِ اَللَّهِ) باشد. بعضی از تجارت ها بائره ست، (عَلِيُّ طُولُ اَلْفَرْضِ) اگر (فِي سَبِيلِ اَلشَّيْطَانِ) باشد. بعضی وقتا هم ظاهراً تجارت البائره ولکن، چون (فِي سَبِيلِ اَللَّهِ) نتیجه عرض می شود که خوب خواهد داشت.
بنابراین کل اشغال (الانسان اَلْمُومِنُ اَلَّتِي عَلَيْهِ مَسْئُولِيتُ اَلْحُدُودِ بِصِلاَةِ الْجَمْعِهِ كُلُّ اشغال الصَّالِحُهُ واجِبَتا فَضاً عَن كانَ مُستَحِبّاً تُسَبِّحُ مَرحوناً مُحَرّماً) (إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ) [جمعه: آیه ۹]
حالا راجع به (خَيْرٌ) این چند دقیقه که وقت داریم عرض کنم. البته مباحث اجتماعی بسیار مهمی داریم که بعد عرض خواهم کرد.
در قرآن حتی با(38:44) ما شده، اینجور نیست که از این استفاده شود، که در مقابلش خوب است و این خیر بهتره، نخیر. (وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ) [بقرة: آیه ۲۲۱] (هَلْ فِيهِ مُشْرِكٌ خَيْرٍ وُزِّرْتَ مِنَ اَلْخَيْرِ وَ اَلاَمْتُ مُومِنْتُ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكْتٍ وَ لَوْ اَعْجَبْتُكُمْ)
پس ببین (مِنْ) هم کاره ای نیست. اگه بگیم این خیر است از او، و شما بخواید اَخِیَ را معنا کنید این بهتر است از او، من اینو ثابت نمی کنه. مخصوصاً در این آیه. مگر در عبد مشرک، یا در امیه مشرکه خیریتی وجود دارد؟ خوب ندارد.
در اینجا آیه من ندارد وقتی (مِنَ) ندارد مطلب بالاتر میشه، (ذَالِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ). یعنی این حضور در نماز جمعه که باید سعید کرد، این خیر است. نمیگه از چیزای دیگه، این خیر است و چیزای دیگه همه شر ان.
تمام کارهایی که واجب بود، و مستحب بود، و جایز بود، و چه بود، تا چه رسد لهو. تمام شون در مقابل این نمازجمعه شر ان، مگر اینکه از لسان شریعت استفاده، اهمیت اونها رو بکنیم اون مطلب دیگری ست.
جان کسی در خطر است مثلاً فرض کنید که ناموس کسی در خطر است، دولت اسلام در خطر است. چه اونهایی که اهمیت داره. اینجا (ذَالِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ) (مِنَ) نداره. وقتی که (مِنَ) ندارد خیر در مقابلش شره.
اخیَ در اینجا عرض می شود که خوب بعداً، بعداً آیا عرض می شود که (وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ) [جمعه: آیه ۱۱]. (خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ) مگه (لَّهْوِ) خیریتی دارد که (مَا عِنْدَ اللَّهِ) از اون بهتر باشیم؟
پس خود (لَّهْوِ) در اینجا دلیل است که (مِنَ) میخواد. خود (لَّهْوِ) در اینجا دلیل است که (مِنْ) هم اگر کاره ای بود، اگر افعل درست می کرد که طرفین درش خوبی بود، این خیر بهتره.
اینجا عرض می شود که (وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ) [جمعه: آیه ۱۱] از چند جهت استفاده می کنیم که این (خَيْرٌ) در مقابل شره.
یک، (مَا عِنْدَ اللَّهِ) (مَا عِنْدَ اللَّهِ) ماذا میاد قبل او؟ (مَا عِنْدَ شَيْطَانٍ، مَا عِنْدَ شَيْطَانٍ فِي خَيْرِيْهِ)؟ (لاَ. مَا عِنْدَاللَّهِ خَيْرُ مَا. يُقَاتِلُهُو مَا عِنْدَ شَيْطَانٍ وَ لَيْسَتْ عِنْدَ ذالِک) دو تا (عِنْدَ) بیشتر نداریم.
یکی (عِنِدَاللَّهِ)، یعنی نزد خداست که تأکید می کنه خدا، امر می کنه، رجحان میده. یکی هم (عِنْدَ شَيْطَانِهِ). عند سوم ما نداریم، پس خود (مَا عِنِدَ اللَّهِ) ثابت می کند خیریت محض است.
(خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ) [جمعه: آیه ۱۱] خود (لَهْوًا) که خیریتی هیچ ندارد، ثابت می کند. (وَ مِنَ التِجَارَة)، چطور (وَ مِنَ التِجَارَة)؟ برای اینکه تجارت رو قبلاً چی فرمود؟ قبلاً فرمود و (وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا) [جمعه: آیه ۱۱] و این غلطه.
شما به طرف (لَهْوًا) اگر بروید حرامه، منتها حرام دوبله ست. هم لهو حرامه، هم مانع صلاة جمعه میشه. همینطور اگه به طرف تجارت بروید و تجارت مانع از حضور نماز جمعه شه اینجا حرمت یک بعدی ست. چرا؟
برای اینکه کار خیر که جلوی خیر. کار جائزی ست که جلوی کار واجبی را گرفته، یا کار واجبی است که جلوی کار واجب تر و گرفته. بنابراین اینجا (مِنَ) کاره ای نیست.
اولاً نص امر (فَاسْعَوْا مَا عِنِدَ اللَّهِ) دوم. (خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ و التِجَارَةً) عرض می شود که سوم. (وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ) [جمعه: آیه ۱۱]. (وَ هُنَا تَتَطَمَّعَتْ مِنَ اَلْبُحُوثِ هَوْل صَلاَةِ اَلْجَمْعِهِ بهِ لِلَّهِ تَعَالَي سُبْحاً تُعْطِي)
الْهَمَّ شَرَحَ صُدُورَنَا بِهِ نُورَ عِلْمٍ وَ ايمَانٍ وَ مَعَارِفِ الْقُرْآنِ الْعَظِيمِ واغْفِرْنَا لِمَا تُحِبُّونَ وَ تاللَّهِ وَ جنت ما اما لاَ تُحِبُّ وَ لاَ ترداه اَلسَّلاَمُ عَلَيْكُم
(صحبت حضار)
آخه اینجا بحث (خَیرُ الظاهِرِین) نیست، عمل، عمل الهی است، نکاه. نکاه یک ست الهی ست، در این سنت الهی انسان بخواد انجام بده (43:02)
هرچه مصادیق و نمونه ها پیدا به شوند، و هرچه احکام و علوم و افکار وزندگی ها عوض گردد خداوند طبق ظوابط کلی و قوانین کلی در قرآن فرموده متناَ، ولو جزئیاتی هم داره و در سنت به طور حاشیه ای بیان می شود
(صحبت حضار)
نخیر از راه قرآن. این سوال باشه برای جلسه آینده. امامت که عرض می شود ثابت به شود از کتاب الله بعد از (43:56) رسالت است، چون ولایت سه بُعدی ست از نظر شیعه
بُعد اول الله ست، بُعد دوم رسول الله است به عنوان رسالةُ الله، بعد سوم ائمه دوازده گانه به عنوان اینکه اینها ربات از رسول الله اند، خودشون چیزی ندارند. منتها ربات رسول الله دوجور اند
یه مرتبه سلمان از رسوال الله روایات میکنه، خب اشتباه هم میکنه. ابوذر، اشتباه میکند. دیگری چون عصمت ندارد. همونطور که رسوال الله از خدا روایات میکنه، اشتباه نداره دیگه. شیعه معتقد است و البته ما همه اعتقادات و کاری نداریم
آنچه را که ما میتوانیم اثبات کنیم،
