مسئله ۳۰۵

مسئله ۳۰۵

در اين جا به مناسبت سلام نماز مختصراً درباره ى احكام عموميش توضيحاتى مى دهيم. سلام داراى دو معناى دعا و اخبار است كه دعايش به معنى خدا تو را سلامت دارد، و اخبارش اين است كه از طرف من به كسى كه به او سلام مى دهم جز سِلم و سلامتى چيزى نيست، روى اين اصل سلام بر مسلمانان به هر دو معنى درست است، ولى سلام بر نامسلمانى كه مى دانى اهل دوزخ است به معناى اخبار درست و به معنى دعا در بُعْدِ طلب آمرزش از خدا براى او حرام است. سلام بر كافر- برخلاف آن چه گفته مى شود- نه تنها حرام نيست، بلكه براى جذب او به اسلام و ايمان خودْ وظيفه اى است ايمانى، چنان كه حضرت ابراهيم عليه السلام به آزر كه در حكم پدرش بود و سر سلسله ى بت سازان و بت پرستان هم بود فرمود: «سَلامٌ عَلَيْكَ» سلام بر تو، كه هر دو معنى سلام رادر برداشت زيرا هنوز نمى دانست كه او از اهل دوزخ است يا نه و هم چنان اميد داشت كه او موفق به ايمان گردد، و هنگامى هم كه دانست از دوزخيان است ديگر براى او طلب آمرزش نكرد. جواب سلام كلًا واجب است گرچه سلام كننده طفل يا نامسلمان باشد، و حتى در نماز، ولى در اين حال نبايد الفاظ جواب سلام بيشتر از الفاظ سلام كننده باشد، و در آيه ى سلام چنين آمده است كه «وَ إذا حُييتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأحسَنَ مِنْها أوْ رُدُّوها» (سوره ى نساء، آيه ى ۸۶) «و هنگامى كه مورد تحيتى: سلامى، واقع شديد، در پاسخ تحيتى بهتر و يا همانگونه كه به شما تحيت گفته اند انجام دهيد» كه واجب در پاسخ سلام همان سلام است، وگر چه در غير نماز بهتر است جواب بهتر از سلام باشد ولى در نماز كه جايز نيست سخنى غير از سخن مناسب نماز گفته شود، در پاسخ سلام هم به اندازه ى واجب اكتفا مى شود زيرا جواب سلام كلًا واجب و تركش اهانت است. و اگر در نماز تحيتى به الفاظى ديگر مانند «صبحكم اللَّه و مساكم اللَّه» بود پاسخش همان سلام است زيرا اين خود «احسن منها» است كه از هر تحيه اى بهتر است «۱» و اين «تحيه» ى لفظى كه سرآمدش سلام است، آن را در انحصار لفظ نمى كند، بلكه هرگونه شادباش و زنده باش كتبى و عملى را نيز شامل است و در كل تمامى تعارفات مشروع را دربر دارد.