مسئله ۳۴

مسئله ۳۴

و در كل چنان كه ديوانگان كلًا بالغ و مكلف نيستند، سفيهان و ناتوانانى كه از نظر عقلى، علمى، بدنى و مانند اين ها كمبودهايى دارند نيز از اين جريانات مستثنايند، چنان كه توانمندان تكاليفى بيشتر از ديگران و در زمان هايى كم تر دارند مثلًا حضرت ولىِّ امر- عجل اللَّه تعالى فرجه الشريف- در سن پنج سالگى به مقام امامت نائل شدند كه فوق تكليف است، و از علما علامه ى حلّى كه در سن هشت سالگى مجتهد شد، و مانند ديگر مكلفان قبل از بلوغ جسمى به بلوغ علمى و تكليفى رسيد، و در برابرشان كسانى هستند كه بسى ديرتر از سن تكليف معمولى بالغ مى شوند. و چنان كه گذشت سنين ده و سيزده و … سال خود ميانگينى از عمر تكليف است.