مسئله ۴۴۶

مسئله ۴۴۶

قاعده‌‌ى «الْخُمْسُ بَعْدَ الْمَؤنَةِ» ظاهرا مخارج تجارتى و مانندش را شامل است، و نه تمامى مخارج ساليانه‌‌ى خمس‌‌دهنده را، و اگر هم مقصود مخارج ساليانه‌‌ى خمس‌‌دهنده باشد بدين‌‌معنى نيست كه تنها خمس باقيمانده برعهده‌‌ى شما است، بلكه خمس تمامى درآمد با حساب مخارج سال محاسبه مى‌‌شود. و از لحاظ آن‌‌كه «غَنِمْتُمْ» منفعت خالص است و نه آن‌‌چه هم كه براى به‌‌دست آوردن اين منفعت خرج كرده‌‌اى، روى اين اصل تمامى منافع باقيمانده‌‌ى مورد خمس است، جز در صورتى كه به‌‌اين ترتيب براى مصارف ساليانه‌‌ات كافى نباشد، كه با محاسبه‌‌ى چنان جريانى بايستى خمس مالت را به‌‌استثناى نياز سالانه‌‌ات بدهى، و بنابراين واجب است كه خمس را مانند ساير موارد هفتگانه‌‌اش از تمامى منفعت حساب كنى، و نه با استثناى مؤنه‌‌ى سال.
و اصولاً مؤنه و مخارج سال هرگز در هيچ نصى وارد نشده است، روى اين اصل نمى‌‌توان «ما غَنِمْتُمْ» را اختصاص به‌‌منافعى داد كه پس از مخارج سالش باقيمانده است، و حتى اگر نصى هم در اين باره داشتيم به‌‌اين سادگى نمى‌‌توانستيم «ما غنمتم» آيه‌‌ى خمس را تخصيص به‌‌باقيمانده‌‌ى منافع سال بدهيم، و از لحاظ اين‌‌كه «ما غنمتم» منفعت خالص است «الخمس بعد المؤنه» به‌‌عنوان تفسيرى براى «ما غنمتم» مى‌‌باشد، و چنان‌‌چه «بعد المؤنه» به‌‌معنى خمس باقيمانده باشد اين خمس ما غنمتم ده‌‌ها برابر كم‌‌تر از خمس اصلى خواهد بود كه خمس باقيمانده است، و نه خمس تمامى درآمد شما.