مسئله ۵۶۶

مسئله ۵۶۶

«ربا»ى در قرض و يا هر معامله‌‌اى ديگر چه گرفتنش و چه دادنش در هر صورت حرام است، كه «لا تأكُلُوا أموالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالباطِلِ»(سوره‌‌ى بقره، آيه‌‌ى ۱۸۸) هر دو را حرام كرده و «ألَّذينَ يَأكُلُونَ الرِّبا»(سوره‌‌ى بقره، آيه‌‌ى ۲۷۵) گرفتن ربا و در حاشيه آن دادن ربا را نيز حرام كرده است ـ به‌‌استثناى موارد ضرورت در دادنش ـ ولى خوردن ربا هرگز ضرورتى در اسلام ندارد و به‌‌اين جهت گرفتن و خوردنِ ربا به‌‌طور كلى حرام و نابخشودنى است.
آيه‌‌ى مباركه «و أنْ لَيْسَ لِلإنْسانِ إلاّ ما سَعى» (سوره‌‌ى نجم، آيه‌‌ى ۳۹) نهايتا حق شايسته را در برابر كوشش‌‌هاى مناسب با آن حق دانسته، و به‌‌استثناى بخشش‌‌ها و پرداخت‌‌هايى كه در جاهاى مقرر واجب يا مستحب است، مفت‌‌خوارى در هر معامله‌‌اى را محكوم دانسته است، امّا مال‌‌هايى كه مجّانى و به‌‌عنوان هبه، بخشش و هديه و مانند اين‌‌هابه‌‌نحوى شايسته پرداخت مى‌‌شود، نه تنها ربا و مفت‌‌خوارى نيست، بلكه برحسب ادِلّه و موازين شرعى شايسته يا بايسته نيز مى‌‌باشد.