مسئله ۸۷۵

مسئله ۸۷۵

دروغ و يا توريه كه دروغى كمرنگ است در صورتى به‌‌اضطرار و تقيه حلال مى‌‌شود كه دروغگو خودش سبب اين اضطرار يا تقيه نباشد، زيرا «الاّ مَا اضْطُرِرتُمْ» تنها اضطرارى را موجب حلال شدن حرامى مى‌‌كند كه ناخواسته و بدون اختيار پيش آيد، زيرا به‌‌اصطلاح ادبى به‌‌صيغه مجهول است كه «اگر مضطر و ناچار شديد» و نه معلوم، كه اگر اضطرارى پيش آيد چه خواسته‌‌ى شما و چه ناخواسته، بنابراين دروغ يا توريه در زمينه‌‌ى اضطرار يا تقيه و يا هر عذرى ديگر در صورتى حلال است كه شما خودت اين اضطرار را نخواسته‌‌اى، و موجب آن نشده‌‌اى بلكه تنها اضطرارى ناخواسته پيش آمده كه دروغ و يا هر حرامى برابر يا سبك‌‌تر از دروغ را در حالت اضطرار حلال مى‌‌كند، وگرنه اين حرام در حالت اضطرارهاى ديگر هم همچنان حرام است، گرچه از نظر حفظ مال يا جان و يا هر مهم ديگرى واجب باشد، كه اين‌‌جا به‌‌اصطلاح اصولى، اجتماع امر و نهى بوده كه هم واجب و هم حرام است، زيرا خود موجب آن شده‌‌اى كه هم فعلش حرام است و هم تركش، فعلش چون در اصل حرام بوده‌‌و اين اضطرار خود خواسته حلالش نمى‌‌كند، و تركش نيز حرام است زيرا حفظ جان و مال و مانند اين‌‌ها واجب‌‌تر است.