مسئله ۹۶۷

مسئله ۹۶۷

كليه‌‌ى شرط‌‌بندى‌‌هاى مالى كه ميان مردم معمول است حرام است، گرچه يك طرفى باشد كه اگر تو چنان كردى فلان مبلغ را به‌‌تو مى‌‌دهيم، مگر در صورتى كه اين كار سودى براى شما داشته باشد، كه به‌‌اصطلاح «جعاله» است و از قراردادهاى حلال مى‌‌باشد، و چه دو طرفى كه اين‌‌جا قمار است، و در هر صورت شرط‌‌بندى‌‌هايى كه مى‌‌شود و در مقابلِ پولى كه مقرر مى‌‌گردد چيزى كه‌‌درآن نفع عاقلانه‌‌اى حلال باشد وجود نداشته باشد و يا به‌‌عنوان مفت‌‌خوارى و مفت خوراندن باشد و يابا عنوان قمار كه لهو هم هست در همه اين موارد حرمتش چند بعدى مى‌‌گردد، و كلمه‌‌ى نذر كه به‌‌عنوان كلاهى شرعى! براى حلال كردن شرطى كه «للّه‌‌ عَلَىَّ»: براى خدا بر من است، كه اگر شما توانستيد پنج كيلو انگور را يك‌‌جا بخوريد من هزار تومان به‌‌شما مى‌‌دهم، نيز حرام است، زيرا اين خوردن نه تنها رجحانى ندارد، بلكه به‌‌عنوان اسراف مال و اسراف در حال حرام دو بعدى است، و هيچ‌‌گونه سودى هم ندارد و بالاخره در نذر شرط است كه موردش سودى مادى حلال يا معنوى براى كسى داشته باشد، ولى در اين‌‌جا غير از ضرر مالى و حالى و جانى چيز ديگرى متصوّر نيست كه قهرا حرمتش هم چند بعدى است، و در جعاله نيز چنان‌‌كه گذشت بايستى قرارداد عاقلانه باشد تا به‌‌عنوان عقدى درست گذرا گردد. و بالاخره هر كلاه شرعى ديگر مانند اين كه بليط‌‌هايى را به‌‌مبلغى مى‌‌فروشند كه از طرفى به‌‌بهانه سودى براى مستمندان و از طرفى ديگر با وعده‌‌ى سودى براى كسانى كه قرعه به‌‌نامشان درآيد، در صورتى كه درصد كمى از خريداران تنها براى مستمندان اين بليط‌‌ها را خريدارى مى‌‌كنند و نه همه آن‌‌ها، اين نيز حرام است بلكه اگر كسى منظورش تنها مستمندان باشد هرگز اين‌‌گونه پولى را نمى‌‌دهد كه مخلوط با بخت آزمايى باشد بلكه خودش مستقيما به‌‌مستمندانى كه آن‌‌ها را مى‌‌شناسد با دست خود مى‌‌پردازد، و در آخر كار آن گونه بخت آزمايى كه معلوم نيست چيزى هم به‌‌مستمندان برسد يا نه حرام و بالاخره خود قمارى است عمومى كه از قمار خصوصى هم حرمتش بيشتر است و در صورتى هم كه بخشى از آن به‌‌مستمندان برسد، بازهم بخشى ديگرش حرام است.
آرى شرط‌‌بندى در تشويق‌‌هاى علمى و فرهنگى و ايمانى و… مانند مسابقه در تقويت جنگ و آمادگى براى قتال با مشركان و متجاوزان به‌‌اسلام و ممالك اسلامى شايسته و بايسته است، به‌‌ويژه در صورتى كه دهنده‌‌ى مال ديگرى باشد كه خود تعاون و همكارى در برِّ و تقوا است.
امّا همكارى در اثم و عدوان مفت‌‌خوارى و مفت‌‌خورانى است كه در هر صورت چه با شرط‌‌بندى و يا بدون شرط باشد حرام است.