حج

بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و علی آله الطاهرین
اللهم صلی علی محمد و آل محمد

أعوذُ بالله مِنَ الشیطانِ الرّجیم

{وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلّه}ما قبل از ورود در تفاصیل مناسک حج و عمره چنانکه در تفسیر و همچنین در اسرار و مناسک حج مفصلاً نوشته ایم، به طور مختصر و نمونه باید این سه گونه عمره و سه گونه حج را عرض کنیم فرق‌هاش چیست؟ و مشترکاتش چیست؟ و بعد مناسک خاصّه‌ی حج و عمره را که ممتاز هستند از یکدیگر یا مشترک هستند مورد بحث قرار بدهیم.

و خدا می داند که گوینده شما در بحث حج مخصوصاً در حال عادی خودی نیست، باید خودم را کنترل کنم تا بتوانم صحبت کنم.

حج و عمره، اولاً عمره از نظر لغت به معنای آباد کردن است و حَج و حِج عبارت است از زیارت مقصوده یا قصد الزیاره و اصولاً هر زیارتی مقدماتی لازم دارد. انسان اگر بخواد کسی را زیارت کند، او را دیدار کند و اون شخص بسیار بزرگ باشد و دیدار هم بسیار عظیم باشد این دیدار یک مقدماتی لازم دارد. نمی شود بدون مقدمات این دیدار حاصل بشه، حالا زیارت بیتُ الله که در یک معنای عمقی، زیارت الله هست با اشارات و لطایفی و مقاصدی که دارد این دو مرحله ای ایست.

مرحله اولا، عمره است، چه عمره تمتع و چه عمره افراد با حج افراد یا با حج قران که در حج تمتع، عمره حتماً باید مقدم باشد و در حج قران و افراد بهتر است عمره مقدم باشد، نه واجب، بلکه در حد وجود و امکان این عمره به  معنای آباد کردن  و مقدمه را فراهم کردن است.

من نظرم هست که در اولین حجی که مشرَّف شدم، اول یک مقداری دور خانه گشتم که بدونم که چه جور باید گشت، چکار باید کرد، بعداً نیت طواف کردم اولش مقدمه است بعد موخرّه.

حالا راجب به زیارت البیت هم دو بعد است. یک بُعد عمره است و یک بعد حج است که حج زیارت بهش میگن. یک طواف عمره ما داریم، ببینید تعبیر خیلی جالبه ها. یک طواف عمره داریم و یک طواف زیارت. عمره زیارت نیست مثل اینکه. کما اینکه در نماز، در نماز یک خضوع سجودی داریم و یک خضوع رکوئی داریم، هر دو زیارت الله است، اما این کجا و آن کجا؟ رکوع ببینم چجور میشه، چکار باید کرد، مقدمه س، نیمه کاره س، خضوع نیمه کاره س. اما میگن از رکوع بلند شو، نه صاف برو سجود، از رکوع بلند شو و یه حالت آماده باشی از برای خضوع شایسته در محضر رب پیدا کن و بعد یک مرتبه به طرف سجود.

عمره هم نسبت به حج چنین است. طواف عمره نسبت به طواف زیارت که طواف حج طواف زیارته، اسمش طواف زیارته، طواف عمره طواف زیارت نیست با اینکه زیارته ها، طواف زیارت بهش نمیگن، طواف عمره است، اما طواف حج طواف الزیاره است، یعنی چه؟ یعنی شما اول از گرد راه رسیدین مخصوصاً در عمره تمتع محرم شدید، از میقات بعد رفتید دور خانه طواف کردید، این ابتدای جریانه، این عمره است، این آباد کردن است، این سر نخ نشون دادن است، این مقدمه مطلب است، حالت آماده باش است که از بیرون شما محرم شدید و در داخل مشغول زیارت شدید، بعد میگن چی؟ میگن از همین داخل که مقصد عمره بود، مُحرم شو، بعد برو گم شو. بعد برو خود را گم کن، خودی ها، انیّت ها، انانیت ها، خودخواهی ها را از خود بدور کن. برو به صحرای عرفات، بعد برو به مشعر، بعد برو به مُنا، بعد چنین کن، چنان کن، چنان کن بعد طواف الزیاره.

 مقدماتی منفصله و مقدماتی متصله دارد طواف الزیاره. اینجا زیارته، قبلش طواف العمره بود، پس عمره از نظر لغت مطابق معنا، عمره یعنی طواف عمره طواف آباد کردن است، وسیله و مقدمه را فراهم نمودن است. شما را در جَوّ زیارت الله قرار دادن است، از خودی و خود بینی برون رفتن و خدا شناس شدن است و در محضر رب درست وارد گشتن است، اون عمره است و این حَج.

 حالا عمره ما سه جور داریم حج هم سه جور داریم و مکررّ عرض کردیم یه مشترکاتی دارن و یک مختلفاتی دارن. اول مشترکات بین کل حج عمره را عرض می کنیم. هر نوعی از سه نوع عمره و هر نوعی از سه نوع حج در 5 چیز مشترکن. در 5 چیز مشترکن، اول احرام است، حالا از کجا کاری نداریم. اول اِحرام است با شرایطش، بعداً طواف البیت است، سوم نماز آیات است چهارم سعی بین صفا و مروه است، پنجم تقصیر است.

-حاج آقا نماز آیات نه نماز طواف

-نماز طواف، آیات گفتم، نماز طواف است.

سوم، چهارم سعی بین صفا و مروه است و پنجم تقصیره. این 5 تا مشترکه. این 5 عمل، مشترک است بین هر سه عمره و هر سه حج. شما عمره تمتع انجام بدید چنینه، عمره مفرده انجام بدید چنینه، عمره مفرده جدای از حج افراد و حج قران انجام بدید چنینه، مستقل انجام بدید چنینه، حج انجام بدید چنینه و حج همینطوره. در حج هم اینطوره، منتهی یک مختصری فرق داره یعنی شما در ذی حجّه، در طواف زیارت، بعداً طواف نساء انجام می دهید و بعد از طواف نسا که سعی، ببخشید بعداً سعی بین صفا و مروه انجام می دهید، بعد از سعی بین صفا و مروه در طواف زیارت دیگه نه تقصیر دارید و نه حلق دارید نه چی دارید، اینا رو ندارید. خب این مشترکات.

(صحبت حضار)

-نه در چیز عرض کردم، در خود بیت، در خود بیت که در سعی بین صفا و مروه است.

حالا اون مختلفاتش، یا به وجهٍ عام فرق هایی که بین حج ها و عمره ها هست. حالا، در عمره ی تمتع که یکی در اختصاصات این هست که عبادت مستقله نیست بلکه عمره تمتع ضمیمه است با حج تمتع و این مخصوص است{ذَلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حَاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ}که بحث دوشنبه خواهد بود ظاهراً اگه زنده ماندیم که حج تمتع مال اونهاست و حج قران و افراد مال دیگران که {أَهْلُهُ حَاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ} هستند. {لِمَنْ لَمْ يَكُنْ} تمتعه، {لِمَن کانَکَ} حج قران است یا حج افراد حالا تمتع براشون جایز هست یا نیست راجح هست یا نیست این بحث دیگریست.

 خب، اولاً عمره، عمره که عرض کردیم اگر اشتباه لفظی شد بعضی برادران تصحیح فرمودن، اول اِحرام است، بعد طواف عمره است، بعد نماز طواف است، بعد سعی بین صفا و مروه است، بعد فقط تقصیر است، حلق نیست، فقط تقصیر، حلق حرامه در اینجا. در تمتع داریم بحث میکنیم این مربوط است به عمره تمتع، اما عمره افراد، عمره افراد، دو تا اضافه دارد، عمره افراد اضافه دارد، یعنی بعد از این 5 مرحله چه باید کرد؟

 بعد از این 5 مرحله شما طواف نساء هم واجب است انجام بدهید و دو رکعت نماز طواف نساء هم واجب است انجام بدهید این یک مطلب.

مطلب دیگر این است که در عمره افراد به جای کار پنجم در عمره تمتع، چی بود؟ کار پنجم در عمره تمتع تقصیر بود، در عمره افراد چیه؟ مخیری بین حلق و تقصیر.

 اما، اونچه را که تفصیلاً بعداً میخوام عرض کنم، اجمالاً حالا باید عرض کنم، درست است که شما در عمره افراد در امر پنجم که تقصیر است بعد از سعی مخییرید بین تقصیر و بین حلق، اما اگر عمره افراد شما بناست بجای عمره تمتع باشد که در أشهر الحج است چون بعضیا این کارو می کنند، بعضیا این کارو می کنند که در أشهُرِ الحَجّ، عمره افراد رو قصد می کنند،  با اینکه حج تمتع برشون واجبه، عمره افراد قصد می کنند ولکن چون در اَشهُرِالحَج است این عمره افراد بجای عمره تمتع قبول است، چون اینجور است، اگر چناچه این عمره افراد رو، شما در اشهُرِ حج انجام دادید اولاً و ثانیاً می خواهید بجای عمره تمتع قرار بگیره، پس اینجا حلق نکنید، چون حلق مال چیه؟ مال مناست. اینجا حلق نکنید یا لزوماً حلق نکنید یا رجحان دارد که در اینجا حلق نکنید، اما،

(صحبت حضار)

– …بین عمره تمتع و حج تمتع میشه؟

-به نظر بنده بله دیگران نه، اینو بحث می کنیم، به نظر بنده بله دیگران نه، بین عمرتین میشه، بین حج عمره میشه، بطور کلی میشه، زمان خاص نه، شهر نه، 10 روز، اینا شرط نیست. اینا بحث هایی هست که بعداً حضور برادران عرض می کنیم مفصلاً.

خب این مال عمره مفرده ای که به جای عمره تمتع می خواد باشه، اما، اما عمره مفرده ای که مستقل است، نه با حج تمتع است، نه با حج قران است، نه با حج افراد است، اصلاً عمره است، حج بعدش بنا نیست بیاد یا قبلاً اومده که حلق بعداً در کار نیست.

در اینجا تخیر باقیست یعنی در عمل پنجم که تقصیر است در عمره مفرده مستقله، مخییری است بین تقصیر و حلق وَالحَلقُ الاَفضَل، در اینجا که در دنبال، حلقی نخواهد بود.

خب پس عمره تمتع 5 عمل دارد و عمره مفرده 7 عمل دارد. 7 عمل که ششم و هفتمش عبارت از طواف النساء که واجب است در عمره مفرده و رکعتین طواف النساء که بعداً بعدش واجب است اما

-حاج آقا به نظر حضرتعالی اونوقت، اونایی که نائب هستند، اگر حلق رو، عمره مفرده رو بین عمره تمتع و حج تمتع انجام بدند، اون وقت در منی چی کار کنند؟

-حلق نکنند خب، خب حلق نکنند، مخییره دیگه حلق نکنند، تقصیر کنند، بله.

– کلمه افضل آمده اینجا؟

–  افضل گفتم کجاست؟ اونجا که بعدش حجه، اینو عرض کردم خدمتتون.

خب ببینید پس این فرق مختصری بین عمره تمتع و عمره مفرده. حالا آیا بعد از هر سعیی، تقصیر یا حلق یا تقصیر وجود دارد؟ نه.

اگر سعی مربوط باشد به عمره، هر عمره ایه، حج، هر حجی، عمره هر عمره ای می خواهد باشد و حج هر حجی می خواد باشه، بعد از طواف عمره است که سعی باید کرد و بعد از طواف زیارت و حج است که باید سعی کرد معلوم، و طواف النسا بعد از عرض می شود سعی حج هست، درسته؟ بعد از، بعد از طواف نساء مجرد، طواف نسایی که بعد از زیارت حج انجام میدید، بعد از طواف نساء سعی هست؟ نخیر. پس سعی کجاست؟ در این مثلث سعی در دو جا هست، در یک جا نیست، سعی بعد طواف عمره هست، بعد طواف حج هست ،بعد طواف نساء نیست. شما که طواف نساء را انجام می دهید دیگه این طواف نساء سعی ندارد. چه در حج و چه در عمره. در عمره اش که معلومه دیگه، شما در عمره مفرده چی داشتین؟ در عمره مفرده مگه طواف نساء نداشتین؟ در عمره مفرده عمل ششم طواف نساء بود و عمل هفتم رکعتین طواف بود، آیا بعد از طواف نسا و رکعتین سعی بود؟ نه. پس طواف نساء هر جا باشد، بعدش سعی نیست، اون دو طواف دیگر سعی دارد. یعنی طواف عمره چه مفرده باشد، چه تمتع و طواف حج، هر یک از سه قسم حج باشد، این سعی عرض میشود که سعی دارد، اما طواف نساء سعی ندارد. بله اینجا یه مطلبی هست که ما اشاره کردیم بعد باید مفصل عرض میکنیم.

اگر کسی طواف نساء را انجام نده، اگر مرد است زن برش حرامه، زن گرفتن حرامه، زن داره حرامه، عمل جنسی حرامه. اگرم زن است، مرد برش حرامه، حالا اینجا سوال پیش میاد که پس این برادران سنی که طواف نساء انجام نمی دهند چه؟ یه روایت از امام صاق (ع) است که حضرت می فرماید که خداوند لطف کرده است به این سنّی ها که این ها درست است که طواف نساء را واجب نمی دانند و انجام نمی دهند اما واجب می دانند طوافی را بعد از طواف زیارت بنام طواف زیارت، اونا میگن طواف زیارت.

-واجب می‌دانند؟

-واجب می دانند.

(صحبت حضار)

-حالا اونا واجب می دانند، کاری به حدیث، ما از آیه استفاده می کنیم ولی این‌ها واجب می دانند طواف بعد از طواف زیارت کنید، طواف وداع. بهش میگن طواف وداع.

-طواف از چی؟

-طواف بعد از طواف زیارت، ببینید طواف زیارت انجام شد، نماز خونده شد، سعی صفا و مروه شد، البته بعد از سعی صفا و مروه در طواف زیارت نه حلق است، نه تقصیر، اینو نگفتم مثل اینکه، بعد هست.

 ببینید، یک سعی ایست که بعدش تقصیره، مال عمره، تمتع، یک سعی ایست که مخیره بین حلق و تقصیره، بله؟ این سعی بر طواف زیارته عرض میشود که سعی بعد از طواف زیارت، بعد از حج، ولکن یک سعی ایست که حلق و تقصیر اصلاً ندارد، سعی که حلق و تقصیر نداره کدومه؟ اون آخرین سعیه. شما چون وقتی طواف زیارت کردید، نماز خوندید، بعد سعی کردید، اینجا نه حلق دارد و نه تقصیر دارد. پس یک سعی است که فقط تقصیر دارد و یک سعی است که مال عمره مفرده است بین حلق و تقصیره و یک سعی است که سعی بعد از طواف عرض می شود که زیارت است. سعی بعد از طواف زیارت نه حلق دارد و نه تقصیر، اینو نگفته بودم که توجه فرمودید. حالا،

(صحبت حضار)

-اونجا رو داریم میگیم، ما اونجا رو داریم عرض می کنیم.

خب حالا ببینید این مقدار راجع به عمره تمتع و عمره مفرده.

– حاج آقا در مورد اون طواف وداعی که اونها انجام می دهند، بالاخره نیتش طواف وداعه نه طواف…

-همونو می خواستم عرض کنم، یادم آوردین، داشت یادم می رفت.

خب اینا نیت طواف وداع می کنن و طواف وداع را واجب می دونن. امام صادق (ع) میفرمایند که خداوند این طواف وداع را اینها را بجای طواف نساء قبول کرده و لذا ولدالزّنا نیستند.

برای اینکه این‌ها به خیال اینکه این واجب است، به حساب وداع واجب است، خیالشون اینه، تعمد که نیستش که، عناد که نیستش که، مسلمان اند، این آدم به خیال اینکه، به فکر اینکه، به حساب مذهب خودش، به حساب چی خودش که این طواف واجب است ولی به عنوان طواف وداع، شیعه می گوید واجب است به عنوان طواف الزیاره، اونجا عنوان طواف زیاره رو ندارن این ها، طواف نساء رو، عنوان طواف نساء رو ندارن بلکه عنوان طواف وداع دارن، خداوند این طواف را که عمقاً طواف زیارت است ولو به نیت طواف وداع است خداوند به عنوان طواف نساء قبول می فرماید ولذا ولدالزّنا این ها نیستند.

خب حالا این مربوط به اقسام سه گانه عمره.

(صحبت حضار)

-خب اون چیز دیگه است، اینا رو داریم میگیم، اونایی که عمدی نیستند رو داریم میگیم.

(صحبت حضار)

-بله میشه، خب بله فرق نمی کنه

(صحبت حضار)

-انجام نشد اون بچه هم وقتی بزرگ شد زن نمی تونه بگیره.

حالا ببینید، پس ببینید در میان سه عمره، یک عمره 5 عملیست و 2 عمره 7 عملی است، عمره تمتع 5 عملیست ولکن عمره مفرده 7 عملیست، چه عمره مفرده ای که با حج تمتع باشه بجای عمره تمتع قرار میگیره، چه عمره مفرده ای که با حج افراد و حج قران باشد، چه عمره ای مفرده ای دیگه ای که هیچ حجی باهاش نه قبل است و نه بعد خواهد بود، این مال عمره.

اما حج، اعمال حج، اعمال حج خب خیلی بیشتر از اینهاست از 5 تا از 7 تا بیشتره.

عمل حج اول اِحرام، از خود مسجدالحرام بهتر است و از کل مکه و بعضیا گفتن از کل حرم. از خود مسجد الحرام بهترین جای احرامه، بعداً وقوف در عرفات حداقل از یک ساعت بعداز ظهر تا غروب، البته مسئله اختلافیست بحث می کنیم که از ظهر باید باشه یا غروب، این دو.

سوم وقوف در مشعرُ الحرام است، از طلوع فجر تا طلوع آفتاب باز بحثه، برای اینکه روی رکنی که مورد نظر اکثر است و تقریباً مورد قبوله، این سوم.

چهارم وقتی که طلوع آفتاب شد، ورود در مُنی، وقتی که وارد در منی شد در منی چند عمله، یک عمل بیتوته است 3 شب یا 4 شب بر حسب اختلاف موقف. دیگر، عملی که انجام می شود در اونجا اول رمی جمره ی عقبه است در روز دهم، بعد از رمی جمره عقبه، ذبح است با شرایطش، بعد حلق است یا تقصیر است با اختلاف مراحل، این روز اول.

روز دوم، سه رمی است و روز سوم سه رمی است، کسانی روز چهارم رو می مونند سه رمیه. بنابراین سه رمیم اول رمی جمره عقبه است، شیطان بزرگ، بعد شیطان وسط، بعد شیطان کوچیک، رمی جمره عقبه، جمره وسطی، جمره عرض می شود که ادنا.

 فردا هم همینطور هست، روز دوازدهم هم همینطوره، منتها روز دوازدهم اینجا یه نکته عرض کنم فک کنید روش بعداً میگم، در روز دوازدهم آیا می شود که روز دوازدهم، ظهر که شد همه بروند و تمام شد مُنی؟ نخیر. ما از نَصّ قرآن استفاده می کنیم، کسی که گناه نکرده است می تواند برود، آقایون می فرماییند کسی که صید نکرده است فقط، نه به نصّ قرآن شریف، کسی که گناه نکرده است یعنی طاهر طاهر بوده این مدت، در این مدت نه گناه خلاف اِحرام، نه گناه چیز دیگه، گناه نکرده است می تواند دوازدهم بره، اگر گناه کرده است یک شب دیگه حبسه، باید شب سیزدهم بماند بعد می تواند فردا بره، این مطلبی است که ما با سایر برادران فقیه اختلاف داریم ما استناد به نصّ قرآن میکنیم، برادران فقیه استناد به بعضی از روایات می کنند خب.

(صحبت حضار)

-بله؟

-نه نصّه، بله

(صحبت حضار)

-نه، در این احرامی که برای حج انجام دادید ها، در حال احرام، در حال احرام و بعد از حال احرام، مادامی که در منی هستید، اگر گناهی نکرده باشید و اما اگر یک دونه گناه کرده باشید، این استغفار هم کرده باشید، اینجا باید امشب هم باید در این گند و گُه ها حبس باشید و بمانید.

– هر گناهی؟

-هرگناهی، اینو بطور اشاره عرض کردیم نمیخوام استدلال کنم.

– اگر روز سیزدهم این گناه باشه؟

-بله؟

-روز سیزدهم گناه کرده باشه

-اون باید دیگه استغار کند و جور دیگه داره ولی این فعلاً تعدید براینکه قاعده احرام با این تشکیلاتش و قاعده این اعمالی که انسان انجام می دهد این است که انسان را طاهر کند، انسان را از خود خودی ها و از شهوت ها و از نکبات حداقل در اینجا بستاند.

کما اینکه در باب نماز اینطوره دیگه. {إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَی عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ} حداقل در خود نماز فحشا و منکر انجام نده و لذا در خود نماز هر گناهی انسان در نماز انجام بدهد نماز باطله. بیشتر از اونچه آقایان می فرمایند اگر در نماز یک نگاه حرام انسان انجام بده، خود نماز در اینجا  باطل میشه حدِّ اقلِّ {تَنْهَی عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ} این است که در حال نماز مبتلا به فحشا و منکر البته عمداً که فحشا و منکر است انجام نشه. حالا این منی.

(صحبت حضار)

-بله، اگه بتونه نشنوه بله، می تونه گوشش رو بگیره که، می تونست گوش رو بگیره که.

حالا، حالا این منی، منی یا دوازدهم یا سیزدهم، حالا این طواف الزیارتی که مونده است دنباله اعمال دیگه، طواف الزیاره را می تواند در خروج قطعی از منی انجام بدهد یا دوازدهم یا سیزدهم یا نخیر، وقتی که همون روز اول، روز اول، اعمال روز دهم ذیحجه را در منی انجام داد، یعنی بعد از اونکه، البته بیتوته که شبه، بعد اونکه رمی جمره عقبه، بعد قربانی اگه لازم باشه، بعد حلق یا تقصیر، بعد از این قبل از اینکه شب بشه، قبل از اینکه به بیتوته ضرر نخوره، می تواند برود مکه، راهم نزدیکه، الان مکه و منی به هم وصلن اصلاً، اون شارعی که، خیابونی که بین مکه و منی است، اسمش شاعرالمَلِکه، ما در مناسک الحج نوشتیم که خب چون همه ملک ها شیطانن این شاعرالشیطانه چون میرن شیطان رو بزنن، رمی جمره عقبه و وسطی و اولا، عرض می‌شود که اون شارع الشیطانه چون ملک ها همه شیطان اند.

حالا عرض می شود که چون نزدیکه می تواند برود شرعاً که طواف زیارت را، نمازش را و سعی بین صفا و مروه را که بعدش تقصیر وعرض می شود که حلقم نیست و بعدش طواف نساء را انجام بدهد و بعد رکعتین را، بعد برگرده، کی؟ وقتی که بیتوته منی از بین نره، به شب نرسه یا اگر رسید بیتوته از بین نره، این بیتوته منی از واجباته. اینها کلا از عرض می شود که از مناسک حجه. این مجموع مناسکیست که مربوط است به سه عمره و سه گونه حج، البته اینا با هم امتیازیاتی دارن و فرق هایی که باید عرض کنیم.

حالا فرق هایی که ما در کتاب آوردیم ملاحضه بفرمایید آقایون، خب قبل از فرق ها این مطلب را عرض کنم که از بین نره، بطور مختصر، که مفصلشو هم در مناسک ملاحظه می فرمایید و هم در تفسیر، در مناسک مفصلتره.

ما عرض کردیم که این {مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبيلاً} این اختصاص به حج ندارد، بلکه اگر کسی استطاعت عمره مفرده را فقط دارد و نه حج را و نه هیچوقت امیدشم نیست، اصلاً نیست، این آدم مشمول عرض می شود که آیاتی که فرض کرده است، واجب کرده است حج را هست و عمره مفرده، عمره تمتع  همچنین، عمره مفرده عبارت است از حج اصغر و حَجّ فیه الوقوفان، عبارت است از حج اکبر.

بنابراین این عمره مفرده را حتما باید انجام داد. اما سوال، اگر بنده استطاعت عمره مفرده را دارم، اما استطاعت هیچگونه حجی را ندارم، اصلاً، نه استطاعت حج تمتع دارم که اون بیشتر البته خیلی خرج داره، بیشتر، مثلاً ایامی که ایام حج نیست خانه ها خیلی ارزونتره، عرض می شود که وسایل خیلی بیشتره و از این قبیل.

 حالا، کسی که قدرت و استطاعت عمره مفرده را دارد ولکن استطاعت حج را به هیچ وسیله ای و به هیچ گونه ای اصلاً ندارد و تا هیچ وقت، خب این واجب است انجام بده، واجب است خودش انجام بده و اگر خودش از نظر حالی، از نظر مالی گیر ندارد ولی از نظر حالی گیر دارد، واجب است که نائب بفرسته، به شرطی که تا آخر عمر امید اینکه ایشون استطاعت بدنی و راهی پیدا کند نداره، این در جای خودش راجب حج هم هست.

اما اگر چنانچه این آدم استطاعت عمره مفرده را الان داره اما احتمال اینکه بعداً در سال آینده یا سال بعدش قدرت پیدا کند استطاعت حج پیدا کند اینم احتمالش هست چه باید کرد؟ خب اینجا دو جوره. یک مرتبه هستش که الان که اگر الان عمره مفرده را انجام بدهد، بعداً اون استطاعت احتمالی جوریست که می تواند کاملاً انجام بدهد، حالا ما در حج تمتع داریم بحث میکنیم.

 کسی که واجبش حج تمتع است، این آدم فعلاً مستطیع است به عمره، استطاعت عمره مفرده را الان دارد اما سال آینده یا قطعاً یا ضمناً یا احتمال عقلایی است که می تواند حج تمتع برود، آیا اون واجب آینده مانع از وقوفه؟ خب نه، چرا مانع بشه؟ چرا مانع بشه؟ برای اینکه وقتی عمره مفرده واجب بود، امسال هم که وقتش بود استطاعت هم دارد باید حتما انجام بده در اینجا که بحثی نیست.

(صحبت حضار)

-خب اینو بحثشو ما کردیم از آیاتی که وجوب دارد، برای کسی که استطاعت داره، اگر نقل از فتوا بفرمایید همینطوره، ولی ما از آیات استفاده کردیم که آیهً و روایهً

(صحبت حضار)

– بله، بله از آیات و روایت مجوب عمره مفرده برای کسی که مستطیعه.

 ولی کسی که مستطیعه حج تمتعه خب عمره هم ذکر میشه معلوم، و اما کسی که مستطیع هیچگونه حجی نیست، ولکن مستطیع عمره است که هم راهش، هم مالش، هم چه‌ش، کمتر از این استطاعت عمره مفرده را دارد، این آدم سه بعدی برش واجبه. بُعد اول خودش بره، بعد دوم اگر مال دارد و وسایل دیگر را دارد و تا آخر عمر مطمئن نیست بتونه بره، نائب بفرسته. اگر هر دو رفت کنار، نه خودش رفت، نه نائب فرستاد، اگر مرد چه وصیت کند، چه نکند باید از مال او نایبِ عمره مفرده بفرستند.خب این فرض اول که عرض کردیم. فرض دوم.

-در صورتی که انسان قدرت بر عمره دارد، اما اگر که عمره نره سال دیگه قدرت و استطاعت به حج داره

-همین رو میخواستم بگم حالا.

اما این فرض، جلوتر از بسم الله، اما این فرض، بنده الان فرض کنید 50 هزار تومن دارم، مثال داریم میزنیم، 50 هزار تومن دارم، الان که قبل از موسم حج است می توانم عمره مفرده را انجام بدم، امّا در وقت حجم دارم ولی نه اون مقدار دارم که بتوانم هر دو را انجام بدم، هر دو نه، الان 50 تومن دارم، اما اگر این 50 تومن مصرف شه، بعدنم یه50 تومن دیگه، اون 50 تومن دیگه برای حج کافی نیست، چه حج افراد باشد، چه حج تمتع باشد، کافی نیست. آیا الان من واجب است که عمره مفرده انجام بدم یا نه؟ خب نه. چرا؟ چون اونی که اولاست وجوباً، عبارت است از حج که هم حج است و هم عمره. چه عمره مفرده باشد و چه عمره تمتع باشد. وَ قِصْ عَلَی ذَلِکَ، فروعی که در اینجا به طور مفصل، در مناسک مفصل تر و در حج به طور مختصر عرض می شود که عرض کردیم.

حالا، فرق هایی که بین موارد مختلفه ی عمره و حج موجوده. صفحه ی 124، وَ هُنا  فوارِقُ بَین اقسامّ الحَجِّ الثَلاثه، اول اقسام سه گانه حج، که سیزده فرقه بعداً عرض می شود که فرق هایی  که راجع به موارد دیگری است که عرض می کنیم. سیزده فرق، حجُّ التمتُّع یَختَصَّ لِمَن لم یَکُن اَهلُهُ حاضرِی المَسجدالحرام، وجوب بر این، وَ الباقِیان لِلاخَرین، مَهما صَحَّ لَهُمَا التَمتُّع بل هم افضُل، حج تمتع. این یکی از اختصاصات تمتعه که این فقط وجوبش برای کسانیه که لَمْ یَکُن اَهلُهُ حاضرِی المَسجدالحرام، به تفصیلی که بعداً صحبت می کنیم.

دو، اَلحَجُّ وَالعُمره فِی التَّمتّع عِبادهُ الواحده، یکیه. مثل نماز صبح که دو رکعته ولی یک عبادته. اَلحَجُّ وَالعُمره فِی التَّمتّع عِبادهُ الواحده لا یُعطی بِهِما الّا فی اَشهُرِالحَجّ، شما نی تونید در حج تمتع، عمرش رو قبل از أشهر حج انجام بدید، یا بعد از حج انجام بدید، حتی بعد از حج در اَشهُر حج، نخیر حتما باید عمره و حج هر دو چون وصل به هم اند، مثل نماز، نماز ظهر رو شما از اول ظهر باید بخونید، نمیتونید یخورده قبل از ظهر بخونید یا بعد از ظهر.

اَلحَجُّ وَالعُمره فِی التَّمتّع عِبادهُ الاوحده لا یُعطی بِهِما الّا فی اَشهُرِالحَجّ تَقسیماً لِلعُمرَه. وَالُعُمرَ فِی الاخِرَین یُعطی بّها فِی ایِّ زمانٍ کان، عمره در حج افراد و در حج قران، أشهُر حج باشد، نباشد، قبل از حج باشد، بعد از حج باشد، با حج باشد فرقی نمی کنه. قَبلَ الحَجّ اَو بَعداً فی سَنَتهِ ان بَعدِها او قَبلهِا، امسال عمره افراد، سال دیگر حجّ افراد، امسال حجّ افراد، سال دیگه، وَ لو کانَ، بهتره خیلی بهتره، در حدِّ تقریبا در مرز وجوب، این است که این حج و عمره با هم انجام بده و اینکه در اَشهُر حج هم انجام بشه، اما مانند حج تمتع نیست که حتی عذر هم داشته باشی اونجا فایده نداره. اگر در حج تمتع شما معذور هم باشید نمی توانید عمره تمتع رو قبل از أشهر حج انجام بدید، ولی در اینجا اگر معذور باشید می توانید.

سه، الاِستِطاعَهُ فیِ التَّمتُع لِکِلَ الحَجِّ والعُمرَه، اگر فقط شما عمره تمتع مستطیع، فایده نداره، یا فقط حج تمتع، نمیشه. هر دوش، وَ هِیَ فِی الاخِرَین قَد تَکونُ لِحَجّ  وَالاُخری لِلعُمرَه وَثالِثَ لَهُما، سه جوره، فَیُقَدَّران قَدَرالاِستِطاعَه، این حج و عمره در حج افراد و حج قِران، این در هر صورت به استطاعته. استطاعت یک، استطاعت اون یک. استطاعات هر دو. بِخِلافِ التَّمَتُّع َحَیثُ یَنتَقلُ الفَرضُ عِندَ عَدم لِاستِطاعَتِ المَجموعه الی الاعُمرهِ المُفرَدَه آقا شما در کل عمر مثال خیلی بیّنیه، در کل عمر شما نمی توانید حجّ تمتع انجام بدید، چون عمره تمتع وصله به حج تمتعه. حج تمتع هم وصل به عمره تمتعه، نمی تونید، پس بر شما در طول عمر فقط عمره مفرده واجبه.

چهارم، الاُضحیَّهٌ واجِبهٌ  فِی تَّمَتُّع، با اون شرایط که الان نمی شه گفت واجبه، با این سوختن ها و زیر خاک کردن ها و این حرفا که الان باید گفت حرامه، مگر اینکه به مصرف صحیح برسه. حالا به حساب اصل الاُضحِیَّهٌ به حساب مبدا و اصل، واجِبهٌ فِی تَّمَتُّع و فِی القِران هِیَ شریطَ الإنعِقادِ الاِحرام، در حج قران، قرن است. قرن بین چیه؟ بین احرام است و بین این اُضحیّه، این گوسفند یا گاو، هر چی که میاریم. وَ فِی القِران هِیَ شریطَه، یعنی اگر شما گوسفند رو تهیه نکردید، لَبِّیک، اللهُمَّ لَبَّیک نمی تونید بگید. اگرم بدون لَبیِک احرام منعقد بشه اون فایده ندارد. وَ لا اَضحِیَّهَ فِی الاِفراد، در افراد اُضحیه اصلاً نیست، حج افراد هیچ قربانی ندارد. ولکن در حج قران قربانی دارد. البته خصوصیاتی در هر یک از این حج ها هست که باید بعداً عرض کنیم.

پنجم

(صحبت حضار)

-مجروح نه، علامت بزنیم. مجروح نه، چرا خون بیاد؟ علامت بزنیم. چرا حیوان رو اذیت کنیم ما؟

-حاج آقا قربانی وقتی ….

-تمام کسانی که قربانی برشون واجب است در زمینه ای واجب است که به مصرف صحیح شرعی برسه، اما اگر به مصرف صحیح شرعی نرسه اونی که قرانه، اون شخص افراد انجام میده چون مخیَّره بین قران و افراد. اونی که قرانه، افراد انجام میده. پس از دور وجوب می افته. اون کسی که تمتعه، نخیر این عرض می‌شود که یا در شهر خودش که شش جوره در بحث قربانی ما داریم که باید بعداً مفصل بحث کنیم که قدر مسلم این نیست که اونجا بکشه انسان و بسوزاند یا زیر خاک بره این قطعاً حرامه، این هم جرم کرده است به کل عالم اسلامی هم جرم کرده است نسبت به فقرا و هم دودمان خودش.

(صحبت حضار)

-عمره مفرده چیز نداره، اضحیه نداره که

-نه برای عمره مفرده واجبه این مسئله رو نداریم، در عمره تمتع باید در  یکی از میقات ها بره محرم بشه،

-ولی عمره مفرده این طور نیست.

-در عمره مفرده اگر از ایران بره دوباره لازمه به اون میقات ها یا خیر؟

-نخیر، عمره مفرده مقیّد نیست. یکی از فرق هایی که بعداً خواهیم عرض کرد، چون این جزء بین حج ها، چیز میشه، بعد بین عمره ها. یکی از فرق هایی که بین عمره ها هست اینه که در عمره تمتع از یکی از میقات ها باید باشه، آقایون می فرمایند، ولکن در عمره مفرده نه، در عمره مفرده می تونه از ادنَی الحِلّ، حتی می تواند از عرض می شود که تنعیم، از تنعیم که 5 کیلومتری خود مسجدالحرام است می تونید محرم بشید، ولو از راه های دور بیاین یا اگر عبور کردیم بر میقاتی، اما اگر عبور بر میقاتی هیچ نکردید و داخل مکه شدید می تونید برید از تنعیم، در مفرده ها، ولیکن در تمتع میگن نه.

– وقتی ما رو از اونجا  می برند جده، از جده اگر به سوی مدینه بریم، یکی از میقات ها

-میقات هست در راه، میقات هست در راه

-بله، دو تا میقاته، یکی میقات شجره رضوانه، یکیم حدیبیه. دو تا میقاته. حدیبیه قبل از

– این میقاتگاه ها را ببینیم میشه از اونجا محرم بشیم؟

-کافیه، اینا کافیه

-کافیه برای مفرده، ولکن برای تمتع آقایون میگن کافی نیست، بنده عرض می کنم کافیه. حالا می رسیم در تفاصیلش.

ششم،

– عمره مفرده اگر در مسیر میقات باشه، انسان باید….

-اینطور می گویند آقایون حالا بعد از فی کُلُ ما یَقولونِ اشکال

ششم، میقاتُ التَّمَتُع هُوَمَکَّهُ المُکرَّمه، پنجم؟ بله پنجم، لا یَجوتُ فِی التَّمَتّع اَلخروج عن حُدودِ الحَرَم الّا بّشُروط، در عمره‌ی عرض می شود که در عمره تمتع، در حجّ تمتع خروج از حدود حرم بین عمره و حج نمیشه. شما عمره تمتع انجام دادید، مقداری مونده در حج تمتع می تونید خارج بشید عمره دیگر رو انجام بدید؟ آقایون می گن نه. ما عرض می کنیم بله به شروطی. آقایون میگن نه.

وَ یَجودُ فِی الاخَرَین اذا لَم یَضّرِّ بِعِصیانِ حَجُّهِ الاَشهُرِ، این بر حسب فرمایشی که آقایون می کنند و إلاّ اونی که ما عرض می کنیم، چه در حج تمتع، چه در حج قران و افراد هیچ فرق نمی کنه، بین عمره و حج رو نمی تونید خارج بشید در صورتی که ضرر به حج می زنه و در حج تمتع، خب حج باید انجام داد دیگه، اگر خروجتون برای احرام یا کار دیگر، وقت حج رو از بین می برد شما  حق ندارید انجام بدید.

ششم، میقاتُ التَّمَتُع هُوَمَکَّهُ المُکرَّمه، خود مکه. حرم نه، مکه مکرمّه و أفضلش خود مسجد الحَرامه. وَ میقاتُ الاخَرَین هِیَ المواقیتُ الاُخَر إلاّ لِلمُضطَرّ، پس میقات حج تمتع اینه ولی میقات حج قران و افراد مواقیت اُخَرِه. خود مکه نیست، یعنی از خارج مکه، چون جداست دیگه، چون این حجِّ قران و افراد جداست ولی در تمتع خب این میقات خارجی رو انجام داده.

هفتم، یَجودُ فِی الاخَرین تَفهیمُ الطوافِین عَلی الوقوفِین، در حج قران و در حج افراد شما محرم شدید، خب از خارج محرم میشید، از خارج محرم شدید میاید مکه و از مکه می خواهید برید به عرفات و منی، عرفات و مشعر منی. قبل از اینکه شما به عرفات و چه و چه برید، می توانید شما طوافتون رو انجام بدید. ولکن در عرض می‌شود که حج تمتع نه، مگر بر مضطر، در حج تمتع حق ندارد کسی اصلاً طوافی کند بین احرامش و بین طواف زیارت. شما الان محرم شدید در مکه، الان که محرم شدید در مکه برای حج نه برای عمره، برای حج محرم شدید هیچ طوافی، نه طواف مستحب، نه طواف واجب که طواف زیارته حق ندارید انجام بدید، مگر برید عرفات و مشعر و منی رو انجام بدید، بعد اون کارو انجام بدید. إلّا لِلمُضطرّ،  یه زنیست که حساب می کنه که حالا که محرم شد از برای عرض می شود که حج، حج تمتع، برای حج تمتع امروز محرم شد، اگر بخواد صبر کند برود عرفات و مشعر و این حرفا حیض خواهد شد، حیضم طول می کشه و به طواف زیارت نمی رسه، چی کار بکنه اینجا؟ اینجا اضطراراً طواف زیارت رو جلو می اندازد، اضطراراً، تازه در بعضی موارد انتقال به افراد می شه که بحث بعدی است.

(صحبت حضار)

-چه اشکالی داره؟ حتی یه زنی رفت خدمت اما صادق علیه السلام، یه دختری، عرض کرد آقا من ماست بذارم اونجا که چیز نشم، حیض  نشم چه طوره؟ فرمود خیلی کار خوبیه. حالا ماست بزاه یا راست بزاره.

(خنده حضار)

عرض می شود که هشتم، یَجوزُ فِیهِما تَاخیر الطَوافِین وَالسّعی الی آخر ذی الحَجّه، در حج افراد و قران می شود طواف زیارت را و طواف

(صحبت حضار)

-بله، بله، به شرطی بله، چون در طواف نساء آخه طهارت کرده، آخه باید طاهر از حیض باشه.

هشتم، یَجوزُ فِیهِما تَاخیر الطَوافِین وَالسّعی الی آخر ذی الحَجّه، این در حج قران و افراده اما در حج تمتع نخیر نمیتونه تاخیر بندازه اینقدر. دونَ التمتُّع الّا عِندَ الضطراره، تا آخر ذی الحجه به تاخیر بندازه؟ نه نمیشه.

 نهم، یَنقَعِدُ اِحرامُ التَمتُّع والاِفراد بِتَّلبیهات، در تمتع و در افراد وقتی که شما  تلبیهات رو گفتید، لَبّیک اللهُمَّ لَبّیک، شما مُحرم می شید با شرایطی که در جاش است این حرفا.

وَ یُخَیَّر فِی القِران بَین التَّلبیهِ والاِشعار اَوِالتَّقلید، در حج قران نه در افراد، در حج تمتع افراد که گفت تلبیهات، معلومه، ولکن در حج سوم که حج قران است می توند، تلبیه نگه، مخیره. یُخَیَّر فِی القِران  بَین التَّلبیهِ، تلبیه بگه یا نخیر تلبیه نگه، اشعار کند یا تقلید. اشعار و تقلید اینه. اشعار، حیوانی که همراهشه روش علامت بزاره، تقلید، به حیوان چیزی آویزون کنه، به این حیوان علامتی آویزون کند یا به حیوان علامتی رنگی چیزی بزنه و این در حقیقت تلبیه عملی است. ما یک تلبیه لفظی داریم یک تلبیه عملی.

دهم، یَسوجَ فی الاخِرَین بینَ الاِحرام وَالوُقوفِین الطَّوافُ المَمدوح دونَ المُتِمَتِّع اِلّا بَعدَ الحَلقِ والتَّقصیر که قبلاً اشاره کردیم. در قِران و افراد بعد از اینکه مُحرم شد از برای حج قِران یا افراد، عرض می شود که می توند بَینَ الاِحرام و وقوفین که وقوف عرفات و وقوف مَشعر باشد، می توند طواف ممدوح رو انجام بده، قبل از اینکه مُنی بره ها.می تونه انجام بده.

دونَ التَّمَتُّع در تمتّع بعد از بَعدَ الحَلقِ والتَّقصیر است، اگر حلق و تقصیر کرد بعد می تونه انجام بده، اما قبل نه.

یازدهم، اَلاُبهِیَه واجّبَهٌ فِی التَّمَتُّع بِاَصلِ؟؟ شَرع ؟؟وَ فِی القِران فی سَبَبّ الاِشعار، اگر در قران اِشعار نخواد بُکنه هیچی، اینجا تلبییه بگه، لزومی ندارد که ندارد که عرض می شود که چیز بیاره، وَلا اُضحیَّهِ فِی الاِفراد.

دوازدهم، یا یَجودُ فیِ التَّمَتُّع العُدول اِلَی الاخَرَین، شما اگر حَجّ تمتّع انجام دادید و واجب شما حج تمتّع است طبعاً یا نه راجِح شما، نمی تونید عُدول کنید به حج قِران یا حَجّ اِفراد، مگر در موقع اضطرار برای بعضی از زن هایی که در حال حیض اند و موارد خاصی است ولی در حال عادی نمیشه. لا یَجودُ فیِ التَّمَتُّع الَعُدول اِلی الاخَرَین الّا لَلحاضِرَین، که اشاره کردیم.

وَ یَجودَ فِی الاِفراد  العُدول اِلی التَّمَتُّع لِنّائین، اگر حج افراد انجام داده برای شخص دور که باید تمتّع انجام بده، حالا افراد انجام داده لِعُذرتَین ، اگر عُذر برطرف شد می‌تواند عدول کند به حَجّ تَمَتُّع.

بَل یَجِب لَاَنَّهُ واجِبُهُ دونَ الثَّواب. وَ اِن کانَ دونَ المَسافه  یَجوزُ العُدول اِلَی التَّمَتُّع بَل هُو اَفضَل، این رو باید بحث کنیم بعداً، ذلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرامِ ، از لِمَن ما که چی استفاده ای می کنیم؟

سیزدهمم که آخرشه، لا یُستَنابُ فِی التَّمَتُّع إِلُا واحِد، اگر شما می خواهید از حج تمتّع خودتون، کسی نائب بگیرید، بگید یکیتون عمره تمتع، یکی حَج نمیشه، مثل اینکه شما چهار رکعت نماز ظهر رو دو رکعتشو این دو رکعت اون، نمیشه در حج تمتّع نمیشه این کار رو کرد، بله یک مورد هست، یه مورد که بعداً اشاره کردیم اینه که شما رفتید مستطیع هستید، مستطیع هستید رفتید مکه، ولکن شما فقط عمره تمتّع می تونید انجام بدید، حج نمی تونید، چرا؟ برای اینکه وقوفین رو معذورید. در اینجا عمره تمتّع را خود انجام بدید، برای حجّ تمتّع نایب می گیرید، اینجا غیر از دو نائبه. دو نائب، یکی اصیلیه یکی فرعه.

 کما اینکه، اگر شما نتونید عمره رو انجام بدید و حج رو بتونید، برای عمره تون نائب می گیرید، برای حج خودتون میرید. اگر برای هیچکدون نتونستید، برای هر دو یک نفرو می گیرید. اما در زمینه اول و دوم نه، میشه تقسیم کرد. یعنی اگر شما مستطیع حج و عمره هستید از نظر مالی و راهی و فلان، ولکن از نظر بدنی، فقط استطاعت عمره تمتّع را دارید نه حج، برای حج دارید. استطاعت حج تمتّع دارید نه عمره که البته فرض خیلی کمه، اینجا می تونید نایب بگیرید. لا یُستَنابُ فِی التَّمَتُّع اِلُا واحِد وَ تَجوزُ ثنابهِ الاثنَین لِالاخِرَین واحِد لّحَجِّه وَالاخَر لِعُمرَتِه ثمَّ الفَوارِق بَین عمرهِ.